Bolhopen M5 en M80   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Logo hemel.waarnemen.com

De meteorenzwerm Lyriden
in april 2015


De meteorenzwerm Lyriden bereikt op donderdag 23 april 2015, rond 4 uur, zijn maximum. De meteoren van de Lyriden zijn snel en helder en vertonen soms vuurbollen. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 13 meteoren per uur vallen. Rond 6:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 71°) aan de hemel. Het beste moment om Lyriden waar te nemen is op 23 april rond 4:00 uur (zie het kaartje). De radiant van de zwerm staat dan ongeveer 63° boven de horizon, in het oostzuidoosten. In onze streken zijn dan vermoedelijk circa 4–10 meteoren per uur van deze zwerm te zien. In totaal zijn er, door meteoren van andere zwermen en sporadische meteoren, bij donkere en heldere hemel circa 10–17 “vallende sterren” per uur te zien. Op een goed donkere plek zijn ongeveer vier keer zoveel meteoren te zien als in dichtbevolkt gebied. De Maan is voor ongeveer 20% verlicht, maar gaat om 1:04 uur onder. Rond 5:45 uur gaat het schemeren en om 6:26 uur komt de Zon op.

App Store       Google Play                

Kaartje

Heldere meteoren De meteoren van de meeste zwermen verschijnen niet allemaal op de dag van het maximum. Zo is gedurende circa 2,8 dagen rondom het maximum meer dan 50% van het maximum aantal meteoren per uur (3) van de Lyriden te zien. Tot 4 dagen voor en na het maximum zijn nog meteoren van deze zwerm te herkennen. De zwerm heeft daarmee een relatief korte piek. Er zijn dus nog meer kansen, voor het geval het in de nacht van het maximum niet helder is. Iedere dag verder weg van het maximum zijn er echter wel ongeveer 40% minder meteoren per uur te zien. De typische snelheden van de meteoren in deze zwerm zijn met circa 47 km/s (ongeveer 168.480 km/uur) vrij gemiddeld. Er is geen speciale apparatuur nodig om meteoren waar te kunnen nemen. Wanneer het helder is, volstaat het blote oog. Op een donkere plek zijn meer meteoren te zien dan midden in een stad. Een ligstoel en voldoende kleding zorgen voor (extra) comfort (zie Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen).


Figuur: Kaart van Nederland met aantallen meteoren
Kaart van Nederland met aantallen Lyriden tijdens het maximum
Kaart van Nederland met de geschatte aantallen Lyriden per uur, bij heldere hemel. Het kaartje toont de situatie ten tijde van het maximum, op donderdag 23 april om 04:00 uur. De kleur geeft voor iedere plaats aan hoeveel meteoren vanuit die locatie te verwachten zijn. Vanuit lichte gebieden op de kaart, bijvoorbeeld in en rond steden, zijn minder “vallende sterren” te zien dan vanuit donkere gebieden, door de lichtvervuiling. Het aantal meteoren per uur behorende bij iedere kleur kan worden afgelezen in de legenda. Data lichtvervuiling: RIVM.



Tabel: de meteorenzwerm Lyriden in de nacht van het maximum

DatumTijdΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
richtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
22/0423:00 -5uONO 19° 1 4 -17° 16° 20%
23/0400:00 -4uONO 27° 1 5 -22° 21%
23/0401:00 -3uO 36° 3 6 -24° 21%
23/0402:00 -2uO 45° 5 9 -25° -7° 22%
23/0403:00 -1uOZO 54° 6 12 -22° -13° 22%
23/0404:00 0uOZO 63° 7 14 -18° -17° 22%
23/0405:00 1uZZO 69° 2 4 -12° -20° 23%
23/0406:00 2uZ 71° 1 1 -4° -20° 23%
Grafiek: Lyriden in de nacht van het maximum
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in de nacht van het maximum
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in de nacht van het maximum. Aantallen Lyriden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Tabel: de meteorenzwerm Lyriden in de nachten rond het maximum

DatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
21/04 4:00 -48uOZO 62° 2 9 -19° -22° 7%
22/04 4:00 -24uOZO 62° 5 11 -18° -20° 14%
23/04 4:00 0uOZO 63° 7 14 -18° -17° 22%
24/04 4:00 24uZO 63° 5 11 -18° -14° 31%
25/04 4:00 48uZO 64° 2 9 -17° -11° 41%
Grafiek: Lyriden in de nachten rond het maximum
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in de nachten rond het maximum
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in de nachten rond het maximum. Aantallen Lyriden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Tabel: de meteorenzwerm Lyriden in andere jaren

JaarDatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
201222/04 4:00 -5uOZO 63° 7 14 -18° -17° 1%
201323/04 5:00 13uZZO 69° 1 3 -11° 91%
201423/04 3:30 6uOZO 59° 6 13 -20° -1° 42%
201523/04 4:00 0uOZO 63° 7 14 -18° -17° 22%
201622/04 5:00 -5uZZO 69° 2 3 -12° 15° 100%
201723/04 4:00 12uZO 63° 7 14 -18° -13° 15%
201823/04 4:00 5uZO 63° 8 16 -18° -2° 52%
Grafiek: Lyriden in andere jaren
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in andere jaren
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in andere jaren. Aantallen Lyriden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Grafiek: aantallen meteoren vannacht aan de hemel

Grafiek: Meteoren vannacht
Aantallen meteoren per uur: sporadisch, zwermen, totaal.


Een meteoor De Lyriden zijn de oudst bekende meteorenzwerm; zeker 2600 jaar geleden werden ze al opgemerkt. Het feit dat de piek van de zwerm nog zo scherp is heeft vemoedelijk te maken met het feit dat de baan van de zwerm nauwelijks verstoord wordt door planeten. De meteoren zijn afkomstig van de komeet C/1861 G1 Thatcher en zijn hiermee de sterkste meteorenzwerm die een langperiodieke komeet als bron hebben. Tijdens het maximum van de Lyriden is ook de kleinere zwerm μ-Virginiden actief, en zijn enkele achtergrondmeteoren te verwachten. De Lyriden zijn te herkennen aan hun hogere snelheid, en natuurlijk uit het feit dat ze uit het grensgebied van de sterrenbeelden Lier en Hercules lijken te komen. De Lyriden vertonen soms heldere vuurbollen, die af en toe een rookachtig spoor kunnen nalaten.

Meteoren worden in de volksmond ook wel vallende sterren genoemd. In werkelijkheid gaat het niet om sterren die vallen, maar om minuscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80–120 km hoogte verdampen. Het lichtflitsje dat we zien is met name de lucht om het steentje heen die aan het gloeien gebracht wordt. Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde. Zie ook Meteoren vannacht aan de hemel, de pagina jaarlijkse meteoorzwermen voor informatie over andere zwermen, de uitleg bij de jaarlijkse meteoorzwermen voor meer informatie over deze tabel en de pagina's Wat zijn vallende sterren? en Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen.


Grafiek: meteorenactiviteit dit jaar Grafiek met de maximale meteorenactiviteit voor iedere nacht in 2015
Grafiek van de maximale meteorenactiviteit per nacht (HRmax) in Nederland en België, voor heel 2015. De zwarte streepjeslijn toont de diffuse achtergrond, de gekleurde curves stellen de verschillende zwemen voor en de zwarte doorgetrokken lijn geeft het maximale totale aantal meteoren per uur, voor iedere nacht. De verticale gekleurde stippellijnen tonen de data van de maxima van de grootste zwermen, met de eerste letter van de naam bovenin. De ruwweg maandelijkse dippen worden veroorzaakt door de Volle Maan. Kijk op de pagina Jaarlijkse meteorenzwermen in 2015 voor andere meteorenzwermen in dit jaar.


<< α-Virginiden 2015   —   μ-Virginiden 2015 >>



App Store       Google Play                

Bolhopen M5 en M80   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Copyright © 2004–2024   Marc van der Sluys, hemel.waarnemen.com  –  De sterrenhemel voor Nederland en België  —  gewijzigd: 05/05/2024  —  bronvermelding