Astrokalender voor deze week

Tijdstippen zijn in Midden-Europese zomertijd (MEZT), tenzij anders aangegeven

zaterdag 10 oktober

03:35: Bedekking van Io

Vannacht zijn een bedekking door de planeetschijf van Jupiter en verduistering van Io volledig waar te nemen. Om 3:35 uur zien het begin van de verduistering, op het moment dat Io in Jupiters schaduw verdwijnt, en duurt tot 6:57 uur, op het moment dat Io weer van achter Jupiter tevoorschijn komt. Voor het bekijken van een bedekking is een telescoop nodig, voor het volgen van een verduistering is een verrekijker op statief genoeg. Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter.

03:35: Tot 5:03 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Europa en Callisto zichtbaar.

05:03: Bedekking van Ganymedes

Vannacht is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Ganymedes in zijn geheel waar te nemen. De verschijnselen beginnen om 5:03 uur met het einde van de verduistering, wanneer Ganymedes uit Jupiters schaduw tevoorschijn komt, en eindigt om 5:41 uur, wanneer Ganymedes achter Jupiter verdwijnt. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details.

05:41: Tot 6:57 zijn van de grote Jupitermanen alleen Europa en Callisto zichtbaar.

17:50:

Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Bovendien is de Nieuwe Maan alleen overdag boven de horizon. De Maan is door deze combinatie van oorzaken op dit moment onzichtbaar. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment om deepsky-objecten waar te nemen. De Maan beweegt 4,8° ten zuiden langs de Zon, en er vindt bij ons geen eclips plaats. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender.

Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via

zondag 11 oktober

05:10: De Maan staat 2.5° ten zuidwesten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering vindt om 05:10 plaats, bij ons onder de horizon. De samenstand is vanuit de Benelux niet of nauwelijks zichtbaar.

maandag 12 oktober

05:30: De Maan staat 2.5° ten noorden van Venus (-4.4m), in het sterrenbeeld Maagd. De dichtste nadering vindt om 05:30 plaats, bij ons onder de horizon. Vanuit onze streken is er van de samenstand niet veel te zien.

07:19: Io bij Europa

De Galileïsche maan Io staat 1,1” ten zuiden van Europa. Er vindt net geen bedekking plaats tussen de twee manen. Tussen de randen van de twee satellieten bevindt zich slechts 0,30”. Jupiter staat op een hoogte van 42° boven de horizon, in het zuidoosten en de planeet is goed zichtbaar. De Zon staat 7° onder de horizon, in de schemering. Om een nauwe samenstand van manen van Jupiter te bekijken is een goede verrekijker op statief nodig. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

12:03:

Mercurius is in grootste oostelijke elongatie en te vinden aan de avondhemel. Mercurius staat op een afstand van 25°10’ ten oosten van de Zon, beweegt achter de Zon aan en gaat 's avonds na de Zon onder. De planeet heeft nu magnitude -0,1, is voor 61% verlicht en heeft een schijnbare diameter van 6,7”. Aan het einde van de burgerlijke schemering, rond 19:26 uur, staat Mercurius nog 2° onder de horizon, in het westzuidwesten. Deze avondverschijning is dus zeer ongunstig (voor meer uitleg over de wisselende zichtbaarheid van Mercurius, zie Waardoor zijn Mercurius en Venus soms ver van de Zon slecht zichtbaar? in de veelgestelde vragen). De planeet gaat om 19:18 uur onder, 00:26 uur na de Zon. Er is een horizonkaart voor deze verschijning beschikbaar. De grootte van het stipje op de kaart geeft de helderheid weer. Mercurius is helderder voor de grootste avondelongatie dan erna. Om Mercurius te vinden kan een verrekijker handig zijn. Zie de tabel Grootste elongaties van Mercurius voor meer elongaties.

22:08: De Maan staat 2.8° ten zuiden van Mercurius (-0.1m), in het sterrenbeeld Weegschaal. De dichtste nadering gebeurt om 22:08, voor een waarnemer in onze streken onder de horizon. Vanuit onze streken is er van de samenstand niet veel te zien.

dinsdag 13 oktober

08:16: Vesta in oppositie

De planetoïde 4 Vesta is in oppositie. Het kleine planeetje, in het sterrenbeeld Walvis, heeft nu een schijnbare helderheid van +6,4m en kan met een verrekijker worden waargenomen. Vesta bereikt een maximale hoogte boven de horizon van circa 35°. Dit gebeurt rond 01:45 uur, en geldt strikt genomen voor een waarnemer in Utrecht. De kaart (zie hiernaast) toont de positie van de planetoïde en sterren tot een helderheid van +7,4m. Kijk op deze detailpagina voor meer informatie over de oppositie van Vesta.

19:00:

Vanavond kunnen we, onder gunstige omstandigheden, de eerste maansikkel zien na de afgelopen Nieuwe Maan. Het is 3,0 dagen na Nieuwe Maan; de Maan is voor 9,5% verlicht en wassend. De schijnbare breedte van de maansikkel bedraagt 2,8’ en is aan het begin van de avond te zien, kort na zonsondergang. Bijgaand kaartje toont de Maan om 18:54 uur in het sterrenbeeld Weegschaal, op slechts 1,8° boven de zuidwestelijke horizon. De Zon staat nu 4,5° lager aan de hemel dan de Maan. De Maan gaat 0,5 uur na de Zon onder, om 19:18. De afstand aan de hemel tussen Zon en Maan bedraagt 35,9°. Een waarneemplaats met vrije blik op de horizon is aan te raden. Een verrekijker kan helpen om de dunne sikkel gemakkelijker te zien. In verschillende kalenders begint een maand bij de eerste verschijning van de dunne maansikkel na Nieuwe Maan; het begrip Nieuwe Maan hangt samen met nieuwe maand. Los daarvan ziet een jonge maansikkel aan de hemel er fraai uit. De pagina Eerste en laatste maansikkels geeft alle verschijningen en meer uitleg. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan en het hoofdstuk De Maan voor meer informatie over de Maan.

woensdag 14 oktober

04:39: Europa bij Ganymedes

Jupiters satelliet Europa staat op 1,0” ten zuiden van Ganymedes. Er vindt net geen bedekking plaats tussen de twee manen. Tussen de randen van de twee satellieten bevindt zich slechts 0,03”. Jupiter staat op een hoogte van 20° boven de horizon, in het oosten. De Zon staat 31° onder de horizon en het is donker. Voor het waarnemen van een nauwe samenstand tussen de Jupitermanen is een goede, stabiele verrekijker op statief vereist. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

06:35: Tot de ochtendschemering zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Io en Ganymedes zichtbaar.

19:15: Kaartje

De Maan staat 1,0° ten zuiden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering vindt om 00:11 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is met veel moeite te zien op 14 oktober rond 19:15 uur. De twee objecten staan dan boven de zuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 3°, op een onderlinge afstand van 2,5°. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor 16% verlicht. De pagina Vannacht aan de hemel toont wanneer de Maan en deepsky-objecten te zien zijn.

donderdag 15 oktober

04:36: Europa bij Callisto

Jupiters satelliet Europa staat op slechts 0,20” ten noorden van Callisto. Europa bedekt Callisto in een ringvormige bedekking. De bedekking duurt van 4:22:13 tot 4:48:50 uur. Jupiter staat op een hoogte van 20° boven de oostelijke horizon. De Zon staat 32° onder de horizon en het is donker. Voor het waarnemen van een nauwe samenstand tussen de Jupitermanen is een goede verrekijker op statief voldoende, maar om de bedekking te kunnen volgen is een telescoop met redelijke diameter vereist. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

vrijdag 16 oktober

03:02: Overgang van Europa

Vannacht zijn overgangen van Europa en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter voor een groot deel te zien. De overgang begint om 3:02 uur, wanneer Europa de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 5:56 uur, wanneer Europa de schijf van Jupiter weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Europa's schaduw het oppervlak van Jupiter verlaat (om 03:41 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel.

20:30:

De Maan bedekt SAO 186328, een ster met een helderheid van +4,5m in het sterrenbeeld Boogschutter. Vanuit Utrecht is alleen het einde van de bedekking zichtbaar; om 20:30 komt de ster van achter de verlichte maanrand tevoorschijn, 4° boven de horizon. De Maan is voor 32% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.

zaterdag 17 oktober

00:56: Maan in het apogeum

De Maan staat in het apogeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het verst van de Aarde ligt. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 404643 km. Door de grotere afstand lijkt de Maan nu kleiner aan de hemel te staan dan gemiddeld: 29’31,9”. De Maan is wassend, voor 33% verlicht en hij is vooral 's avonds in het zuiden en aan het begin van de nacht in het westen zichtbaar. Het kaartje toont de Maan om 19:17 uur in het sterrenbeeld Boogschutter, op een hoogte van slechts 7,9° boven de horizon, in het zuidzuidwesten. Met een verrekijker, het liefst op statief, zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan.

Meer hemelverschijnselen

Vannacht aan de hemel: zichtbaarheid van Maan, planeten en deepsky-objecten.
De maandelijkse astrokalender: hemelverschijnselen voor de hele maand.
De astrokalender voor het jaar 2026.

Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via