Jupiter aan de avondhemel   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Logo hemel.waarnemen.com

De meteorenzwerm Boötiden
in januari 2011


De meteorenzwerm Boötiden bereikt op dinsdag 4 januari 2011, rond 3:15 uur, zijn maximum. De meteoren van de Boötiden hebben lange sporen en zijn zwak en blauwachtig. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 130 meteoren per uur vallen. Rond 9:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 86°) aan de hemel. Het beste moment om Boötiden waar te nemen is op 4 januari rond 4:45 uur (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo'n 49° boven de oostnoordoostelijke horizon. Er zijn dan bij ons ieder uur naar schatting ongeveer 55–80 meteoren van deze zwerm zichtbaar. In totaal zijn er, door meteoren van andere zwermen en sporadische meteoren, bij donkere en heldere hemel circa 65–90 “vallende sterren” per uur te zien. Op een goed donkere plek zijn ongeveer drie keer zoveel meteoren te zien als in dichtbevolkt gebied. De Maan komt om 8:46 uur op, is voor ongeveer 0% verlicht en stoort niet. Rond 8:00 uur gaat het schemeren en om 8:48 uur komt de Zon op. De Boötidenzwerm is dermate scherp gepiekt dat het zaak is zo dicht mogelijk bij het maximum waar te nemen.

App Store       Google Play                

Kaartje

Heldere meteoren De meteoren van de meeste zwermen verschijnen niet allemaal op de dag van het maximum, maar de Boötiden zijn bijzonder scherp gepiekt, en de zwerm duurt niet veel langer dan 8 uur. Een dag voor of na het maximum is nog slechts 2% van het piekaantal meteoren per uur te zien. De snelheden van de meteoren van de Boötiden zijn gemiddeld: zo'n 41 km/s, dat is circa 149.040 km/uur! Meteoren waarnemen kan zonder speciale instrumenten. Wanneer het helder is, volstaat het blote oog. Op een donkere plek zijn meer meteoren te zien dan midden in een stad. Een ligstoel en voldoende kleding zorgen voor (extra) comfort (zie Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen).


Figuur: Kaart van Nederland met aantallen meteoren
Kaart van Nederland met aantallen Bootiden voor middernacht Kaart van Nederland met aantallen Bootiden tijdens het maximum
Kaart van Nederland met de geschatte aantallen Bootiden per uur, bij heldere hemel. Links: vóór middernacht, op maandag 3 januari om 23:30 uur. Rechts: ten tijde van het maximum, op dinsdag 4 januari om 04:45 uur. De kleur geeft voor iedere plaats aan hoeveel meteoren vanuit die locatie te verwachten zijn. Vanuit lichte gebieden op de kaart, bijvoorbeeld in en rond steden, zijn minder “vallende sterren” te zien dan vanuit donkere gebieden, door de lichtvervuiling. Het aantal meteoren per uur behorende bij iedere kleur kan worden afgelezen in de legenda. Data lichtvervuiling: RIVM.



Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in de nacht van het maximum

DatumTijdΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
richtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
3/0118:00 -9uNNW 18° 1 1 -11° -17° 0%
3/0119:00 -8uNNW 14° 2 5 -20° -25° 0%
3/0120:00 -7uNNW 12° 2 5 -29° -34° 0%
3/0121:00 -6uN 11° 2 6 -38° -43° 0%
3/0122:00 -5uN 11° 3 7 -46° -51° 0%
3/0123:00 -4uNNO 13° 5 9 -54° -57° 0%
4/0100:00 -3uNNO 17° 9 14 -59° -60° 0%
4/0101:00 -2uNO 22° 18 23 -60° -60° 0%
4/0102:00 -1uNO 28° 31 38 -57° -55° 0%
4/0103:00 0uNO 35° 48 56 -50° -49° 0%
4/0104:00 1uONO 43° 64 73 -42° -40° 0%
4/0105:00 2uONO 51° 68 77 -33° -32° 0%
4/0106:00 3uONO 60° 63 74 -24° -23° 0%
4/0107:00 4uO 69° 48 57 -15° -14° 0%
4/0108:00 5uOZO 78° 11 12 -6° -6° 0%
Grafiek: Bootiden in de nacht van het maximum
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in de nacht van het maximum
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in de nacht van het maximum. Aantallen Bootiden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in de nachten rond het maximum

DatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
2/01 6:30 -45uO 63° 1 11 -19° -5° 5%
3/01 6:30 -21uO 64° 4 14 -19° -12° 1%
4/01 5:00 2uONO 51° 68 77 -33° -32° 0%
5/01 6:30 27uO 65° 2 13 -19° -24° 1%
6/01 6:30 51uO 66° 1 11 -19° -28° 4%
Grafiek: Bootiden in de nachten rond het maximum
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in de nachten rond het maximum
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in de nachten rond het maximum. Aantallen Bootiden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in andere jaren

JaarDatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
2008 4/01 6:45 -2uO 67° 79 89 -17° 16%
2009 4/01 6:30 16uO 65° 7 19 -19° -30° 47%
2010 3/01 19:00 -2uNNW 14° 10 13 -20° -13° 88%
2011 4/01 5:00 2uONO 51° 68 77 -33° -32° 0%
2012 4/01 6:45 -3uO 67° 66 75 -17° -15° 77%
2013 3/01 18:45 3uNNW 15° 7 10 -17° -38° 65%
2014 4/01 4:15 6uONO 45° 19 27 -40° -46° 11%
Grafiek: Bootiden in andere jaren
Grafiek: met aantallen meteoren per uur in andere jaren
Meteorenaantallen per uur voor een donkere locatie in andere jaren. Aantallen Bootiden zijn in rood, overige meteoren in blauw.


Grafiek: aantallen meteoren vannacht aan de hemel

Grafiek: Meteoren vannacht
Aantallen meteoren per uur: sporadisch, zwermen, totaal.


Een meteoor De Boötiden vormen de grootste jaarlijks terugkerende meteorenzwerm aan onze hemel. Het maximum van de zwerm is echter extreem kort, en duurt minder dan een halve dag. Wanneer de piek bij daglicht valt, op een moment dat de Maan stoort, of wanneer de zwerm laag aan de hemel staat, zijn er minder meteoren te zien. In onze streken zijn hierdoor op een donkere, heldere plek in een gemiddeld jaar circa 50 meteoren per uur te zien tijdens het optimum. Waarden van meer dan 100 meteoren per uur komen slechts eens in de 8–14 jaar voor (afhankelijk van of andere meteoren ook worden meegeteld). Extreem gunstige jaren zijn 1976 (per uur tot 115 Boötiden, 127 meteoren totaal), 2019 (117/129) en 2085 (112/123).

De korte piek van de Boötiden duidt op een oorsprong van niet meer dan enkele honderden jaren geleden, mogelijk een planetoïde die het overblijfsel is van een komeet die in 1490 werd waargenomen in China, Japan en Korea. Wellicht bestaat er een verband met de extreme meteoren- en meteorietenregen die hetzelfde jaar werd gemeld, en mogelijk zelfs met een megatsunami in Australië rond die tijd. De zwerm is vooral in het noordelijk halfrond goed zichtbaar en wordt ook wel Quarantiden genoemd, naar een oud, niet langer bestaand sterrenbeeld.

Meteoren worden in de volksmond ook wel vallende sterren genoemd. In werkelijkheid gaat het niet om sterren die vallen, maar om minuscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80–120 km hoogte verdampen. Het lichtflitsje dat we zien is met name de lucht om het steentje heen die aan het gloeien gebracht wordt. Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde. Zie ook Meteoren vannacht aan de hemel, de pagina jaarlijkse meteoorzwermen voor informatie over andere zwermen, de uitleg bij de jaarlijkse meteoorzwermen voor meer informatie over deze tabel en de pagina's Wat zijn vallende sterren? en Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen.


Grafiek: meteorenactiviteit dit jaar Grafiek met de maximale meteorenactiviteit voor iedere nacht in 2011
Grafiek van de maximale meteorenactiviteit per nacht (HRmax) in Nederland en België, voor heel 2011. De zwarte streepjeslijn toont de diffuse achtergrond, de gekleurde curves stellen de verschillende zwemen voor en de zwarte doorgetrokken lijn geeft het maximale totale aantal meteoren per uur, voor iedere nacht. De verticale gekleurde stippellijnen tonen de data van de maxima van de grootste zwermen, met de eerste letter van de naam bovenin. De ruwweg maandelijkse dippen worden veroorzaakt door de Volle Maan. Kijk op de pagina Jaarlijkse meteorenzwermen in 2011 voor andere meteorenzwermen in dit jaar.


<< Comae Beriniciden 2010   —   γ-Veliden 2011 >>



App Store       Google Play                

Jupiter aan de avondhemel   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Copyright © 2004–2024   Marc van der Sluys, hemel.waarnemen.com  –  De sterrenhemel voor Nederland en België  —  gewijzigd: 27/01/2024  —  bronvermelding