Jupiter aan de avondhemel   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Logo hemel.waarnemen.com

De meteorenzwerm Leoniden
in november 2014


De meteorenzwerm Leoniden bereikt op maandag 17 november 2014, rond 19 uur, zijn maximum. De meteoren van de Leoniden zijn snel, en de zwerm is bekend vanwege zijn regens in 1799, 1833, 1866, 1966 en 1999. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 13 meteoren per uur vallen. Rond 7:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 60°) aan de hemel. Het beste moment om Leoniden waar te nemen is op 18 november rond 6:00 uur (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo'n 57° boven de horizon, in het zuidzuidoosten. Door de matige omstandigheden zijn er in onze streken dan vermoedelijk maar circa 4–9 meteoren per uur van deze zwerm te zien. Samen met meteoren van andere zwermen, en sporadische meteoren, zijn er bij donkere, heldere hemel in totaal circa 17–27 “vallende sterren” per uur te zien. De Maan komt om 3:16 uur op, is voor ongeveer 20% verlicht en stoort niet erg. Rond 7:30 uur gaat het schemeren en om 8:05 uur komt de Zon op.

App Store       Google Play                

Kaartje

Een meteoor De meteoren van de meeste zwermen verschijnen niet allemaal op de dag van het maximum. Zo is gedurende circa 3,0 dagen rondom het maximum meer dan 50% van het maximale aantal meteoren (3 per uur) van de Leoniden te zien. Tot 4 dagen voor en na het maximum zijn nog meteoren van deze zwerm te herkennen. De zwerm heeft daarmee een relatief korte piek. Probeer dus ook enkele nachten voor en na het maximum meteoren waar te nemen. Iedere dag verder weg van het maximum zijn er echter wel ongeveer 40% minder meteoren per uur te zien. De snelheden van de meteoren van de Leoniden zijn behoorlijk hoog: zo'n 71 km/s, dat is circa 253.800 km/uur! Meteoren waarnemen kan zonder speciale instrumenten. Wanneer het helder is, volstaat het blote oog. Een ligstoel en voldoende kleding zorgen voor (extra) comfort (zie Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen).

Tabel: de meteorenzwerm Leoniden in de nacht van het maximum:

DatumTijdΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
richtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
18/11 1 uur 6uONO 16° 1 16 -56° -20° 20%
18/11 2 uur 7uO 26° 2 18 -52° -12° 20%
18/11 3 uur 8uO 35° 3 21 -45° -3° 20%
18/11 4 uur 9uOZO 44° 5 21 -37° 19%
18/11 5 uur 10uZO 52° 6 22 -28° 14° 19%
18/11 6 uur 11uZZO 57° 6 22 -19° 21° 19%
18/11 7 uur 12uZ 60° 2 5 -10° 28° 18%
Heldere meteoren

Tabel: de meteorenzwerm Leoniden in de nachten rond het maximum:

DatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
16/11 1:00 -42uONO 15° 0 17 -56° -2° 37%
17/11 5:30 -13uZO 54° 5 21 -23° 27° 27%
18/11 5:30 11uZO 55° 6 22 -23° 18° 19%
19/11 4:00 33uOZO 44° 3 20 -37° -4° 12%
20/11 5:00 58uZO 52° 2 18 -28° -5° 6%


Tabel: de meteorenzwerm Leoniden in andere jaren:

JaarDatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
201122/11 4:00 0uZ 38° 1 18 -38° -4° 14%
201221/11 5:00 -5uZ 38° 1 17 -29° -37° 56%
201321/11 20:00 3uONO-20° 0 6 -30° -2° 85%
201418/11 5:30 11uZO 55° 6 22 -23° 18° 19%
201522/11 5:00 0uZZW 38° 1 16 -29° -16° 81%
201620/11 23:00 -12uO 0 10 -54° -3° 55%
201722/11 5:00 12uZZW 38° 1 18 -29° -53° 12%


Aantallen meteoren vannacht aan de hemel:


Grafiek: Meteoren vannacht
Aantallen meteoren per uur: sporadisch, zwermen, totaal.


Meteorenregen in 1833De Leoniden zijn een van de bekendste meteorenzwermen aan onze sterrenhemel, doordat ze verschillende malen extreem hoge activiteit hebben vertoond. De sterrenregen van de ochtend van 13 november 1833 was met name in Noord-Amerika indrukwekkend (zie de afbeelding links). Ooggetuigen rapporteerden tot 1000 meteoren per minuut, waaronder veel vuurbollen, gedurende ongeveer een half uur. Het spektakel was de aanleiding voor een aantal onderzoekers om te proberen de aard van de “vallende sterren” te achterhalen, wat wel wordt gezien als de geboorte van de meteoren-astronomie. Uit historische bronnen blijkt dat een sterrenregen van de Leoniden waarschijnlijk al in het jaar 855 werd waargenomen in Bagdad, en in 902 in Egypte en Italië. Ook in 1771, 1799, 1832/3, 1866/7, 1966 en 1999 zijn meteorenregens gezien, terwijl in andere jaren die in de circa 33-jarige cyclus passen verhoogde maar minder extreme activiteit werd waargenomen. Die cyclus komt overeen met de baanperiode van de bronkomeet 55P/Temple-Tuttle. Mogelijk volgt een nieuwe periode van verhoogde activiteit in de jaren 2033–2035, al vindt niet iedere 33 jaar een meteorenregen plaats, en is de verwachting dat de regens in de komende eeuwen minder frequent worden, totdat ze geheel verdwenen zijn.


Grafiek met de maximale meteorenactiviteit voor iedere nacht in 2014
Grafiek van de maximum meteorenactiviteit per nacht (HRmax), voor heel 2014. De zwarte streepjeslijn toont de diffuse achtergrond, de gekleurde curves stellen de verschillende zwemen voor en de donkerzwarte lijn geeft het maximale totale aantal meteoren per uur, voor iedere nacht. De verticale gekleurde stippellijnen tonen de data van de maxima van de grootste zwermen, met de eerste letter van de naam bovenin. De ruwweg maandelijkse dippen worden veroorzaakt door de Volle Maan. Kijk op de pagina Jaarlijkse meteorenzwermen in 2014 voor andere meteorenzwermen in dit jaar.


Meteoren worden in de volksmond ook wel vallende sterren genoemd. In werkelijkheid gaat het niet om sterren die vallen, maar om minuscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80–120 km hoogte verdampen. Het lichtflitsje dat we zien is met name de lucht om het steentje heen die aan het gloeien gebracht wordt. Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde. Zie ook Meteoren vannacht aan de hemel, de pagina jaarlijkse meteoorzwermen voor informatie over andere zwermen, de uitleg bij de jaarlijkse meteoorzwermen voor meer informatie over deze tabel en de pagina's Wat zijn vallende sterren? en Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen.

<< ι-Aurigiden 2014   —   α-Monocerotiden 2014 >>



App Store       Google Play                

Jupiter aan de avondhemel   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Copyright © 2004–2019   Marc van der Sluys, hemel.waarnemen.com  –  De sterrenhemel voor Nederland en België  —  gewijzigd: 21/08/2019  —  bronvermelding