Venus ochtendster   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Logo hemel.waarnemen.com

De meteorenzwerm Geminiden
in december 2016


De meteorenzwerm Geminiden bereikt op dinsdag 13 december 2016, rond 22:15 uur, zijn maximum. Rond 2:30 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 70°) aan de hemel. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 120 meteoren per uur vallen. De meteoren zijn gemiddeld snel, gelig van kleur, vaak helder en hebben korte sporen. Rond 8:00 uur gaat het schemeren en om 8:41 uur komt de Zon op. De Maan is voor ongeveer 100% verlicht en is een flinke stoorzender; dit jaar zijn hierdoor alleen de helderste meteoren zichtbaar. Het beste moment om Geminiden waar te nemen is op 14 december rond 1:30 uur (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo'n 67° boven de horizon, in het zuidoosten. Doordat de omstandigheden niet ideaal zijn, zijn er bij ons dan ieder uur naar schatting “slechts” ongeveer 24–35 meteoren van deze zwerm zichtbaar. Dit is nog steeds de moeite van het waarnemen waard. Samen met meteoren van andere zwermen, en sporadische meteoren, zijn er bij donkere, heldere hemel in totaal circa 26–37 meteoren per uur zichtbaar.

App Store       Google Play                

Kaartje

Een meteoor Over het algemeen zijn de de meteoren van een zwerm niet alleen op de dag van het maximum zichtbaar, maar de Geminiden zijn bijzonder scherp gepiekt, en de zwerm duurt niet veel langer dan 21 uur. Een dag voor of na het maximum is nog slechts 21% van het piekaantal meteoren per uur te zien. De snelheden van de meteoren van de Geminiden zijn gemiddeld: zo'n 35 km/s, dat is circa 124.560 km/uur! Meteoren waarnemen kan zonder speciale instrumenten. Het blote oog, een heldere hemel, een ligstoel, warme kleren en wat geduld zijn de belangrijkste benodigdheden (zie Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen).

Tabel: de meteorenzwerm Geminiden in de nacht van het maximum:

DatumTijdΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
richtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
13/12 18 uur -4uNO 1 1 -13° 11° 100%
13/12 19 uur -3uNO 12° 3 3 -22° 19° 100%
13/12 20 uur -2uONO 20° 7 7 -31° 28° 100%
13/12 21 uur -1uONO 28° 12 13 -40° 37° 100%
13/12 22 uur 0uO 37° 18 19 -49° 45° 100%
13/12 23 uur 1uO 47° 24 26 -56° 51° 100%
14/12 0 uur 2uOZO 56° 28 29 -60° 55° 100%
14/12 1 uur 3uZO 64° 30 31 -61° 55° 100%
14/12 2 uur 4uZZO 69° 30 31 -57° 52° 100%
14/12 3 uur 5uZZW 70° 28 30 -50° 46° 100%
14/12 4 uur 6uZW 65° 25 27 -42° 38° 100%
14/12 5 uur 7uWZW 58° 21 23 -32° 30° 100%
14/12 6 uur 8uW 49° 17 19 -23° 21° 100%
14/12 7 uur 9uW 39° 12 14 -14° 12° 100%
14/12 8 uur 10uWNW 30° 5 6 -6° 100%
Heldere meteoren

Tabel: de meteorenzwerm Geminiden in de nachten rond het maximum:

DatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
12/12 6:30 -40uW 45° 4 18 -19° -4° 95%
13/12 4:30 -18uZW 62° 8 10 -37° 24° 99%
14/12 1:30 3uZO 67° 30 31 -59° 54° 100%
15/12 2:30 28uZ 70° 4 6 -54° 55° 98%
15/12 18:30 44uNO 0 4 -17° -2° 96%


Tabel: de meteorenzwerm Geminiden in andere jaren:

JaarDatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
201314/12 5:30 2uWZW 53° 74 86 -28° 91%
201412/12 22:30 -8uOZO 32° 0 10 -53° -4° 65%
201515/12 1:30 9uZO 67° 50 59 -59° -46° 14%
201614/12 1:30 3uZO 67° 30 31 -59° 54° 100%
201714/12 3:30 -1uZZW 68° 96 109 -46° -8° 15%
201814/12 4:30 -6uWZW 62° 70 85 -37° -47° 37%
201915/12 1:00 8uZO 64° 20 21 -61° 51° 91%


Aantallen meteoren vannacht aan de hemel:


Grafiek: Meteoren vannacht
Aantallen meteoren per uur: sporadisch, zwermen, totaal.


De Geminiden zijn de een na grootste meteorenzwerm aan onze hemel. Ze zijn bijzonder doordat het moederobject geen komeet is maar de planetoïde (en mogelijk uitgedoofde komeet) Phaethon. Een andere bijzonderheid is dat de Geminiden pas in 1862 voor het eerst werden gezien, en sinds die tijd in hevigheid zijn toegenomen. De verwachting is dat het aantal meteoren in de komende eeuw af zal gaan nemen, totdat de zwerm niet meer zichtbaar is.


Grafiek met de maximale meteorenactiviteit voor iedere nacht in 2016
Grafiek van de maximum meteorenactiviteit per nacht (HRmax), voor heel 2016. De zwarte streepjeslijn toont de diffuse achtergrond, de gekleurde curves stellen de verschillende zwemen voor en de donkerzwarte lijn geeft het maximale totale aantal meteoren per uur, voor iedere nacht. De verticale gekleurde stippellijnen tonen de data van de maxima van de grootste zwermen, met de eerste letter van de naam bovenin. De ruwweg maandelijkse dippen worden veroorzaakt door de Volle Maan. Kijk op de pagina Jaarlijkse meteorenzwermen in 2016 voor andere meteorenzwermen in dit jaar.


Meteoren worden in de volksmond ook wel vallende sterren genoemd. In werkelijkheid gaat het niet om sterren die vallen, maar om minuscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80–120 km hoogte verdampen. Het lichtflitsje dat we zien is met name de lucht om het steentje heen die aan het gloeien gebracht wordt. Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde. Zie ook Meteoren vannacht aan de hemel, de pagina jaarlijkse meteoorzwermen voor informatie over andere zwermen, de uitleg bij de jaarlijkse meteoorzwermen voor meer informatie over deze tabel en de pagina's Wat zijn vallende sterren? en Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen.

<< Monocerotiden 2016   —   σ-Hydriden 2016 >>



App Store       Google Play                

Venus ochtendster   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Copyright © 2004–2019   Marc van der Sluys, hemel.waarnemen.com  –  De sterrenhemel voor Nederland en België  —  gewijzigd: 25/01/2019  —  bronvermelding