Bekijk de Pleiaden   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Logo hemel.waarnemen.com

De meteorenzwerm Boötiden
in januari 2023


De meteorenzwerm Boötiden bereikt op woensdag 4 januari 2023, rond 5:15 uur, zijn maximum. De meteoren van de Boötiden hebben lange sporen en zijn zwak en blauwachtig. Wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld zo'n 130 meteoren per uur vallen. De radiant van de zwerm staat rond 9:00 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 86° boven de horizon. Het beste moment om Boötiden waar te nemen is op 4 januari rond 7:00 uur (zie het kaartje). De radiant van de zwerm staat dan ongeveer 69° boven de horizon, in het oosten. In onze streken zijn dan vermoedelijk circa 60–90 meteoren per uur van deze zwerm te zien. In totaal zijn er, door meteoren van andere zwermen en sporadische meteoren, bij donkere en heldere hemel circa 70–95 “vallende sterren” per uur te zien. De Maan is voor ongeveer 95% verlicht en is een flinke stoorzender; alleen de helderste meteoren zijn hierdoor dit jaar zichtbaar. De Maan gaat om 7:01 uur onder, en stoort daarna natuurlijk niet. Rond 8:00 uur gaat het schemeren en om 8:48 uur komt de Zon op. De Boötidenzwerm is dermate scherp gepiekt dat het zaak is zo dicht mogelijk bij het maximum waar te nemen.

App Store       Google Play                

Kaartje

Een meteoor De meteoren van de meeste zwermen verschijnen niet allemaal op de dag van het maximum, maar de Boötiden zijn bijzonder scherp gepiekt, en de zwerm duurt niet veel langer dan 8 uur. Een dag voor of na het maximum is nog slechts 2% van het piekaantal meteoren per uur te zien. De typische snelheden van de meteoren in deze zwerm zijn met circa 41 km/s (ongeveer 149.040 km/uur) vrij gemiddeld. Er is geen speciale apparatuur nodig om meteoren waar te kunnen nemen. Het blote oog, een heldere hemel, een ligstoel, warme kleren en wat geduld zijn de belangrijkste benodigdheden (zie Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen).

Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in de nacht van het maximum:

DatumTijdΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
richtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
3/0118:00 -11uNNW 18° 1 1 -11° 35° 91%
3/0119:00 -10uNNW 14° 1 1 -20° 44° 91%
3/0122:00 -7uN 11° 1 1 -47° 62° 91%
3/0123:00 -6uNNO 13° 1 2 -55° 61° 92%
4/0100:00 -5uNNO 17° 2 3 -59° 56° 92%
4/0101:00 -4uNO 22° 4 4 -61° 49° 92%
4/0102:00 -3uNO 28° 7 8 -57° 40° 92%
4/0103:00 -2uNO 35° 12 14 -51° 31° 93%
4/0104:00 -1uONO 43° 20 22 -43° 23° 93%
4/0105:00 0uONO 51° 27 28 -34° 14° 93%
4/0106:00 1uONO 60° 30 31 -24° 93%
4/0107:00 2uO 69° 74 83 -15° 93%
4/0108:00 3uOZO 78° 19 20 -7° -6° 94%
Heldere meteoren

Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in de nachten rond het maximum:

DatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
2/01 6:30 -47uO 63° 1 11 -20° -14° 81%
3/01 6:30 -23uO 64° 3 13 -20° -5° 88%
4/01 7:00 2uO 69° 74 83 -15° 93%
5/01 6:45 25uO 68° 1 3 -18° 97%
6/01 6:45 49uO 68° 0 2 -18° 16° 99%


Tabel: de meteorenzwerm Bootiden in andere jaren:

JaarDatumBesteΔtRadiantMeteoren per uurZonMaan
tijdrichtinghoogtezwermtotaalhoogtehoogtefase
2020 4/01 6:45 -4uO 67° 53 65 -18° -33° 60%
2021 3/01 18:45 2uNNW 15° 11 14 -18° -20° 78%
2022 4/01 4:15 5uONO 45° 29 38 -40° -54° 3%
2023 4/01 7:00 2uO 69° 74 83 -15° 93%
2024 4/01 7:00 -4uO 69° 29 34 -15° 32° 49%
2025 4/01 6:15 13uO 63° 9 18 -22° -43° 21%
2026 4/01 4:15 5uONO 45° 10 12 -40° 48° 99%


Aantallen meteoren vannacht aan de hemel:


Grafiek: Meteoren vannacht
Aantallen meteoren per uur: sporadisch, zwermen, totaal.


De Boötiden vormen de grootste jaarlijks terugkerende meteorenzwerm aan onze hemel. Het maximum van de zwerm is echter extreem kort, en duurt minder dan een halve dag. Wanneer de piek bij daglicht valt, op een moment dat de Maan stoort, of wanneer de zwerm laag aan de hemel staat, zijn er minder meteoren te zien. In onze streken zijn hierdoor op een donkere, heldere plek in een gemiddeld jaar circa 50 meteoren per uur te zien tijdens het optimum. Waarden van meer dan 100 meteoren per uur komen slechts eens in de 8–14 jaar voor (afhankelijk van of andere meteoren ook worden meegeteld). Extreem gunstige jaren zijn 1976 (per uur tot 115 Boötiden, 127 meteoren totaal), 2019 (117/129) en 2085 (112/123).

De korte piek van de Boötiden duidt op een oorsprong van niet meer dan enkele honderden jaren geleden, mogelijk een planetoïde die het overblijfsel is van een komeet die in 1490 werd waargenomen in China, Japan en Korea. Wellicht bestaat er een verband met de extreme meteoren- en meteorietenregen die hetzelfde jaar werd gemeld, en mogelijk zelfs met een megatsunami in Australië rond die tijd. De zwerm is vooral in het noordelijk halfrond goed zichtbaar en wordt ook wel Quarantiden genoemd, naar een oud, niet langer bestaand sterrenbeeld.

Meteoren worden in de volksmond ook wel vallende sterren genoemd. In werkelijkheid gaat het niet om sterren die vallen, maar om minuscule stukjes steen en gruis die onder hoge snelheden de aardatmosfeer binnenkomen en op ongeveer 80–120 km hoogte verdampen. Het lichtflitsje dat we zien is met name de lucht om het steentje heen die aan het gloeien gebracht wordt. Een meteorenzwerm is een verzameling van meteoren die rond dezelfde tijd en in hetzelfde gebied aan de hemel zichtbaar zijn. De meteoren lijken uit één punt aan de hemel te komen, dat we de radiant noemen. Deze beweging wordt veroorzaakt door zowel de beweging van de meteoren zelf als door de baansnelheid van de Aarde. Zie ook Meteoren vannacht aan de hemel, de pagina jaarlijkse meteoorzwermen voor informatie over andere zwermen, de uitleg bij de jaarlijkse meteoorzwermen voor meer informatie over deze tabel en de pagina's Wat zijn vallende sterren? en Hoe kan ik meteoren waarnemen? in de veelgestelde vragen.


Grafiek met de maximale meteorenactiviteit voor iedere nacht in 2023
Grafiek van de maximum meteorenactiviteit per nacht (HRmax), voor heel 2023. De zwarte streepjeslijn toont de diffuse achtergrond, de gekleurde curves stellen de verschillende zwemen voor en de donkerzwarte lijn geeft het maximale totale aantal meteoren per uur, voor iedere nacht. De verticale gekleurde stippellijnen tonen de data van de maxima van de grootste zwermen, met de eerste letter van de naam bovenin. De ruwweg maandelijkse dippen worden veroorzaakt door de Volle Maan. Kijk op de pagina Jaarlijkse meteorenzwermen in 2023 voor andere meteorenzwermen in dit jaar.


<< Comae Beriniciden 2022   —   γ-Veliden 2023 >>



App Store       Google Play                

Bekijk de Pleiaden   –   Google Play SterHemel  app  MijnHemel App Store   –   Hemel vannacht   –   Weer   –   Meteoorzwermen   –   Astrokalender   –   Hemelkaart   –   Op / onder   –   Zon / Maan   –   Maanfasen   –   Sterrenbeelden   –   Deepsky     Naar de hoofdpagina Contact HemelApps FAQ Google Play App Store YouTube Google agenda Facebook Twitter


Copyright © 2004–2020   Marc van der Sluys, hemel.waarnemen.com  –  De sterrenhemel voor Nederland en België  —  gewijzigd: 21/11/2020  —  bronvermelding