Eerste maansikkel — Ramadan?   –   Hemel vannacht   –   Astrokalender   –   Weer   –   Maandkalender   –   Op / onder   –   Hemelkaart   –   Zon en Maan   –   Maanfasekalender   –   Deepsky   –   Sterrenbeelden    

Astrokalender voor deze week Tijdstippen zijn in Midden-Europese wintertijd (MET), tenzij anders aangegeven donderdag 19 maart 00:45:  Jupiters satelliet Europa staat 8,3” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de westelijke horizon, op een hoogte van 29°. De Zon staat 39° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. 02:23:  Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Bovendien is de Nieuwe Maan alleen overdag boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment voor het waarnemen van deepsky-objecten. De Maan beweegt 1,0° ten noorden langs de Zon, en er vindt bij ons geen eclips plaats. 10:29:  De Maan staat 3.5° ten noordwesten van Saturnus (+0.9m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering gebeurt om 10:29, in onze streken op 29° hoogte, maar bij daglicht. Vanuit onze streken is er van de samenstand niet veel te zien. Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via           vrijdag 20 maart 02:42:  De Galileïsche maan Io staat op 7,2” ten noorden van Ganymedes. Jupiter staat boven de westnoordwestelijke horizon, op een hoogte van 11°, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 33° onder de horizon en het is goed donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. 15:46:  Lente-equinox; begin van de lente. De Zon trekt van het zuidelijk naar het noordelijk halfrond en staat recht boven de evenaar van de Aarde. Vandaag duurt de dag (ongeveer) even lang als de nacht (Latijn: equi = gelijk, nox = nacht), na vandaag duren de dagen langer dan de nachten. De winter was 88,99 dagen lang, de lente zal 92,74 dagen duren. De elliptische baan van de Aarde om de Zon is verantwoordelijk voor het feit dat de seizoenen niet even lang zijn; wanneer de Aarde dichter bij de Zon staat (op dit moment is dat in de winter), beweegt zij sneller en duurt dat seizoen korter. Voor meer gegevens, zie de tabel de seizoenen. Dit wordt ook wel de astronomische lente genoemd, de meteorologische lente begon op 1 maart. Op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen precies omgekeerd; daar begint vandaag de herfst. 19:15:  De Maan staat 3,2° ten noordwesten van Venus (-3,9m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering vindt om 08:59 plaats, in de Lage Landen op een hoogte van 16°, maar bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 19:15 uur. De twee objecten staan dan in het westen, circa 13° boven de horizon, 5,7° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor 4% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel. 19:44:  Als het weer meewerkt is het vanavond, sinds de laatste Nieuwe Maan, de eerste keer dat we de dunne maansikkel kunnen waarnemen. Het is 1,7 dagen na Nieuwe Maan; de Maan is voor 4,0% verlicht en wassend. De maansikkel heeft een breedte aan de hemel van 1,3’ en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Bijgaand kaartje toont de Maan om 19:26 uur in het sterrenbeeld Vissen, op 15° boven de horizon, in het westen. Op dit moment staat de Maan 21,6° hoger aan de hemel dan de Zon. De Maan gaat 2,4 uur na de Zon onder, om 21:15. De afstand aan de hemel tussen Zon en Maan is nu 23,0°. Een waarneemplaats met goed zicht op de horizon is aan te raden. Een verrekijker kan helpen om de Maan te vinden. In verschillende traditionele kalenders begint een maand bij de eerste verschijning van de dunne maansikkel na Nieuwe Maan; ons woord maand komt dan ook van Maan. Daarnaast is een smalle maansikkel een mooi gezicht. De pagina Eerste en laatste maansikkels geeft alle verschijningen en meer uitleg. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan en het hoofdstuk De Maan voor meer informatie over de Maan. 20:33:  Mercurius is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting langs de ecliptica om en gaat weer in de gangbare richting bewegen. Dit verschijnsel vindt plaats tussen de benedenconjunctie en grootste westelijke elongatie van een binnenplaneet. zaterdag 21 maart 18:42:  De planetoïde 20 Massalia is in oppositie. Het kleine planeetje, in het sterrenbeeld Maagd, heeft nu een helderheid van +9,0m en moet met een telescoop worden waargenomen. Massalia bereikt een maximale hoogte boven de horizon van circa 37°. Dit gebeurt rond 00:49 uur, en geldt strikt genomen voor een waarnemer in Utrecht. Klik op het kaartje hiernaast voor een grotere kaart, met de positie van de planetoïde en sterren tot magnitude +10,0m. Kijk op deze detailpagina voor meer informatie over de oppositie van Massalia. 19:28:  Van 19:28 tot 23:20 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Europa, Io, Ganymedes en Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 56° boven de zuidwestelijke horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 23° onder de horizon en het is goed donker. zondag 22 maart 12:19:  Neptunus is in conjunctie met de Zon en beweegt er vanaf de Aarde gezien achterlangs. De planeet is hierdoor op dit moment onzichtbaar. Neptunus, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 1,3° ten zuiden ervan. Dit is een moment waarop een buitenplaneet ver (30,9 AE, ofwel 4619 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (2,2”). 12:40:  De Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 366857 km. De schijnbare diameter van de Maan is groter dan gemiddeld (32’34,4”), door de kleinere afstand. De Maan is op dit moment wassend, voor 20% verlicht en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Het kaartje toont de Maan om 19:30 uur in het sterrenbeeld Ram, op een hoogte van 38° boven de horizon, in het westzuidwesten. Al met een verrekijker, het liefst op statief, zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan. 23:15:  De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. Het maximum van de bedekking gebeurt om 08:45, in onze streken op een hoogte van 5°, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 22 maart rond 23:15 uur, of op 23 maart rond 19:30 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 9° boven de westnoordwestelijke horizon, 7,1° van elkaar verwijderd. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 47° in het westzuidwesten, zo'n 5,4° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 23% verlicht. Zie deze pagina voor meer informatie over deze bedekking. Voor de zichtbaarheid van Maan en deepsky-objecten, zie Vannacht aan de hemel. maandag 23 maart 20:56:  Vanavond zijn overgangen van de schaduw van Europa en Europa zelf over de planeetschijf van Jupiter bijna helemaal waar te nemen. Om 20:56 uur zien we het begin van de schaduwovergang wanneer Europa's schaduw op het oppervlak van Jupiter verschijnt, en eindigt om 23:47 uur, op het moment dat Europa's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Europa de schijf van Jupiter verlaat (om 21:16 uur). Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter. 23:36:  Jupiters satelliet Io staat 5,6” ten noorden van Europa. Jupiter staat boven de westelijke horizon, op een hoogte van 37°. De Zon staat 35° onder de horizon en het is donker. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie. dinsdag 24 maart 22:39:  In de nacht van 24 op 25 maart zijn overgangen van Io en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter volledig te zien. De overgang begint om 22:39 uur, op het moment dat Io voor de Jupiterschijf verschijnt, en duurt tot 2:12 uur, op het moment dat Io's schaduw het Jupiteroppervlak weer verlaat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt (om 23:55 uur) en Io de schijf van Jupiter weer verlaat (om 00:55 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel. woensdag 25 maart Dit is een goed moment in het jaar om het sterrenstelsel M99, bekend als de Pin-wheel-nevel, op te zoeken. Het sterrenstelsel is te vinden in het sterrenbeeld Haar van Berenice, heeft een helderheid van 9,8m en een schijnbare afmeting van 5,4’. De opkomst van dit object is om 17:33 uur, de ondergang om 08:04 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 00:48 uur, op 52° boven de horizon. Voor het vinden van een donker en maanloos moment, zie de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon. Gegevens van ruim 1200 andere deepsky-objecten zijn te vinden via de pagina Gegevens van sterrenbeelden. Foto: DSS.

Meer hemelverschijnselen Vannacht aan de hemel: zichtbaarheid van Maan, planeten en deepsky-objecten. De maandelijkse astrokalender: hemelverschijnselen voor de hele maand. De astrokalender voor het jaar 2026. Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via

Eerste maansikkel — Ramadan?   –   Hemel vannacht   –   Astrokalender   –   Weer   –   Maandkalender   –   Op / onder   –   Hemelkaart   –   Zon en Maan   –   Maanfasekalender   –   Deepsky   –   Sterrenbeelden