Astrokalender voor augustus 2011 Tijdstippen zijn in Midden-Europese zomertijd (MEZT)

maandag 1 augustus
01.41:  Vannacht zijn overgangen van Europa en haar schaduw over de planeetschijf van Jupiter voor een groot deel waar te nemen. De verschijnselen beginnen met het einde van de schaduwovergang, om 1:41 uur, wanneer Europa's schaduw de Jupiterschijf verlaat, en eindigt om 4:28 uur, op het moment dat Europa de Jupiterschijf weer achter zich laat. In de tussentijd is te zien hoe Europa de schijf van Jupiter betreedt (om 02:03 uur). Voor het bekijken van een overgang of een schaduwovergang is een telescoop met redelijk grote opening nodig.  

04.28:  Van 4:28 tot 5:17 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Europa, Io, Callisto en Ganymedes. Jupiter staat in het zuidoosten op een hoogte van 40° boven de horizon en de planeet is goed zichtbaar. De Zon staat 9° onder de horizon en het schemert. Om de Galileïsche manen van Jupiter te bekijken is een verrekijker op statief al genoeg. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.  

11.03:  De Maan staat 1.9° ten zuidwesten van Mercurius (+1.3m). De dichtste nadering gebeurt bij ons op 23° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is vanuit de Benelux niet of nauwelijks zichtbaar.  

dinsdag 2 augustus
23.04:  De Maan is in het punt van zijn baan dat het dichtst bij de Aarde ligt: het perigeum. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt 365761 km. De schijnbare diameter van de Maan is groter dan gemiddeld (32’40,2”), door de kleinere afstand. De Maan is op dit moment wassend, voor 13% verlicht en hij is kort na zonsondergang zichtbaar. Het kaartje toont de Maan om 21:47 uur in het sterrenbeeld Leeuw, op een hoogte van slechts 2,3° boven de westelijke horizon. Al met een verrekijker, het liefst op statief, zijn kraters te zien, met name op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens.  

woensdag 3 augustus
05.50:  Mercurius is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting ten opzichte van de sterren om en gaat tegen de gangbare richting in bewegen. Voor een binnenplaneet gebeurt dit tussen de grootste oostelijke elongatie en benedenconjunctie. Zie de interactieve applet Planeetverschijnselen voor meer gegevens.  

donderdag 4 augustus
De maand augustus is zeer geschikt om de nevel NGC6992, genaamd de Sluiernevel, te zien. De nevel staat in het sterrenbeeld Zwaan en heeft een schijnbare afmeting van 60,0’. De opkomst van dit object is om 16:19 uur, de ondergang om 11:19 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 01:51 uur, op 70° boven de horizon. Er is een behoorlijke telescoop nodig om in een zwak en contrastarm hemellichaam als deze nevel iets van details te kunnen zien. Foto: DSS.  

16.00:  Het maximum van de meteorenzwerm ι-Aquariden zuid vindt vandaag plaats. De radiant van de zwerm staat rond 03:00 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 24° boven de horizon. Zelfs onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm slechts zo'n 2 meteoren per uur te verwachten. Rond 05:30 uur gaat het schemeren en om 06:03 uur komt de Zon op. De Maan stoort niet. De piek van deze zwerm is relatief laag, maar de duur van het maximum is met 25 dagen vrij lang, zodat in totaal toch nog een redelijk aantal meteoren te zien is. Zie ι-Aquariden zuid 2011 voor meer details voor deze zwerm.  

vrijdag 5 augustus
04.33:  De Maan staat 3,0° ten zuiden van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt voor een waarnemer in onze streken onder de horizon. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar op 4 augustus rond 22:30 uur. Het tweetal staat dan in het westzuidwesten, circa 4° boven de horizon, 4,8° van elkaar verwijderd. De Maan is voor 32% verlicht.  

15.42:  De planetoïde 4 Vesta is in oppositie. De planetoïde, die in het sterrenbeeld Steenbok staat, heeft tijdens de oppositie een schijnbare magnitude van +5,6m en kan met een verrekijker of onder gunstige omstandigheden zelfs met het blote oog worden waargenomen. Voor een waarnemer in Utrecht staat Vesta rond 01:56 uur in het zuiden, op circa 15° boven de horizon. Klik op het kaartje hiernaast voor een grotere kaart, met de positie van de planetoïde en sterren tot magnitude +6,6m. Kijk voor meer details over de oppositie van Vesta op deze pagina.  

zaterdag 6 augustus
Dit is een goed moment in het jaar om de planetaire nevel NGC7009, ook de Saturnusnevel genaamd, te bekijken. NGC7009 staat in het sterrenbeeld Waterman, heeft een helderheid van 8,0m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 1,7’. De opkomst van dit object is om 20:48 uur, de ondergang om 06:50 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 01:51 uur, op 27° boven de horizon. Voor het vinden van een donker en maanloos moment, zie de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon. Om een relatief helder, maar vaag hemellichaam als deze planetaire nevel te kunnen zien is een verrekijker op statief weliswaar voldoende, maar een telescoop is nodig om details weer te geven. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS.  

00.57:  Vannacht is een overgang van de Jupitermaan Io en van Io's schaduw over de planeetschijf van Jupiter in zijn geheel waar te nemen. De schaduwovergang begint om 0:57 uur, wanneer Io's schaduw op het oppervlak van Jupiter verschijnt, en eindigt om 4:30 uur, op het moment dat Io de Jupiterschijf weer achter zich laat. In de tussentijd is te zien hoe Io de schijf van Jupiter betreedt (om 02:21 uur) en Io's schaduw het Jupiteroppervlak weer verlaat (03:08 uur). Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details.  

13.08:  De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechter helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de avond en vroege nacht zichtbaar. Rond, en vooral voor Eerste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan komt de Zon net op. De lange schaduwen van de bergen en kraterranden brengen een extra diepte-effect met zich mee en de Maan is daarmee duidelijk meer dan een gladde schijf, gezien door een verrekijker of telescoop.  

maandag 8 augustus
01.46:  Vannacht zijn overgangen van de schaduw van Europa en Europa zelf over de planeetschijf van Jupiter bijna helemaal te zien. De schaduwovergang begint om 1:46 uur, wanneer Europa's schaduw op het oppervlak van Jupiter verschijnt, en duurt tot 4:39 uur, wanneer Europa voor het oppervlak van Jupiter verschijnt. Tussen beide gebeurtenissen in is waar te nemen hoe Europa's schaduw de Jupiterschijf verlaat (om 04:18 uur). Voor het bekijken van een overgang of een schaduwovergang is een telescoop met redelijk grote opening nodig. Zie deze tabel voor meer details en andere verschijnselen.  

09.58:  De Maan staat 3,0° ten noorden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen en bovendien bij daglicht. Bekijk de samenstand op 7 augustus rond 23:30 uur, of op 8 augustus rond 22 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 6° boven de zuidwestelijke horizon, 6,9° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien op een hoogte van ongeveer 12° in het zuiden, zo'n 7,1° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 71% verlicht.  

dinsdag 9 augustus
11.04:  Venus is in het perihelium van haar baan. De afstand tot de Zon is nu klein en bedraagt 0,718AE, ofwel 107,480 miljoen km. Vanaf Venus lijkt de Zon circa 1,4 maal zo groot als vanaf de Aarde. De planeet ontvangt door de geringere afstand tot de Zon ongeveer 2,0 maal meer licht en warmte dan de Aarde.  

22.27:  De ster 4 Sagittarii, een ster van magnitude +4,7 in het sterrenbeeld Boogschutter, wordt bedekt door de Maan. De ster wordt bedekt door de onverlichte rand van de Maan om 22:27 uur. Om 23:25 uur wordt deze weer zichtbaar aan de verlichte maanrand. In Utrecht staat de Maan dan 14°, respectievelijk 13° boven de horizon. De Maan is voor 84% verlicht. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.  

donderdag 11 augustus
00.04:  Van 0:04 tot 5:35 uur staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. Van binnen naar buiten: Io, Ganymedes, Europa en Callisto. Jupiter staat op een hoogte van 28° boven de oostzuidoostelijke horizon. De Zon staat 21° onder de horizon en het is goed donker. Voor het waarnemen van de manen van Jupiter is een stabiele verrekijker voldoende.  

22.56:  De Maan bedekt 57 Sagittarii, een ster met een helderheid van +5,9m in het sterrenbeeld Boogschutter. De ster verdwijnt om 22:56 achter de zeer dunne onverlichte maanrand en komt om 00:00 uur weer tevoorschijn aan de verlichte kant van de Maan. Bij het begin van de bedekking staat de Maan te Utrecht 17° boven de horizon, bij het einde 19°. De Maan is voor 96% verlicht, wat het waarnemen van de bedekking er niet gemakkelijker op maakt. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.  

vrijdag 12 augustus
02.07:  De Galileïsche maan Io staat op 14,9” ten noorden van Europa. Om de manen van Jupiter te bekijken is een goede, stabiele verrekijker genoeg. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.  

16.31:  De planetoïde 349 Dembowska is in oppositie. Het kleine planeetje, in het sterrenbeeld Zuidervis, heeft nu een helderheid van slechts +9,7m. Er is daarom een telescoop met redelijke opening nodig om het object te kunnen zien. Voor een waarnemer in Utrecht staat Dembowska rond 02:05 uur in het zuiden, op circa 11° boven de horizon. De kaart (zie hiernaast) toont de positie van de planetoïde en sterren tot een helderheid van +10,7m. Kijk op deze detailpagina voor meer informatie over de oppositie van Dembowska.  

zaterdag 13 augustus
Deze tijd van het jaar is prima geschikt om de bolhoop M2 te zien. M2 staat in het sterrenbeeld Waterman, heeft een helderheid van 6,5m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 12,9’. Het object komt om 19:54 uur op, gaat om 07:47 uur onder en staat om 01:53 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 37° boven de horizon. Voor het vinden van een donker en maanloos moment, zie de schemerdiagrammen in het hoofdstuk De Zon. Om een relatief helder en scherp object als deze bolhoop waar te nemen is een verrekijker op statief al voldoende, maar met een kleine telescoop zijn uiteraard meer details te zien. Voor ruim 1200 andere deepsky-objecten, zie de pagina Gegevens van sterrenbeelden en kies een sterrenbeeld. Foto: DSS.  

Dit is een goed moment in het jaar om de bolhoop M15 te bekijken. De bolhoop staat in het sterrenbeeld Pegasus, heeft een helderheid van 6,4m en een schijnbare afmeting van 12,3’. De opkomst van dit object is om 18:42 uur, de ondergang om 08:52 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 01:49 uur, op 50° boven de horizon. Zoek een donkere waarneemplaats en kijk rond Nieuwe Maan, bijvoorbeeld in de dagen rond 29 augustus. Om een relatief helder en scherp object als deze bolhoop waar te nemen is een verrekijker op statief al voldoende, maar met een kleine telescoop zijn uiteraard meer details te zien. Zie de pagina M15 voor meer details. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS.  

02.51:  Vannacht is een overgang van Io's schaduw en van de maan zelf over de planeetschijf van Jupiter bijna helemaal waar te nemen. De schaduwovergang begint om 2:51 uur, op het moment dat Io's schaduw op het oppervlak van Jupiter verschijnt, en eindigt om 5:02 uur, wanneer Io's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat. In de tussentijd is te zien hoe Io de schijf van Jupiter betreedt (om 04:14 uur). Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details.  

12.00:  De meteorenzwerm Perseïden bereikt zijn maximum. De Perseïden vormen de bekendste jaarlijks terugkerende zwerm van “vallende sterren”. De radiant van de zwerm staat rond 07:30 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 84° boven de horizon. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm zo'n 84 meteoren per uur te verwachten. De meteoren zijn helder en snel en hebben nalichtende sporen. Rond 05:45 uur gaat het schemeren en om 06:18 uur komt de Zon op. Het beste moment om Perseïden waar te nemen is hierdoor rond 05:00 (zie het kaartje). De radiant van de zwerm staat dan ongeveer 69° boven de horizon, in het oostnoordoosten. De Maan is voor ongeveer 100% verlicht en is een flinke stoorzender; alleen de helderste meteoren zijn hierdoor zichtbaar. De piek van deze zwerm is relatief hoog, maar de duur van het maximum is met 9 dagen vrij kort, waardoor het totaal aantal meteoren in deze zwerm toch niet al te groot is. Meteoren waarnemen kan zonder speciale instrumenten. Het blote oog, een heldere hemel, een ligstoel en wat geduld zijn de belangrijkste ingrediënten. Zie de pagina Perseïden 2011 voor meer informatie.  

20.57:  Het is Volle Maan. De Maan staat vrijwel precies tegenover de Zon aan de hemel. We zien hierdoor de Maan vrijwel de hele nacht, en de verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. Hoewel de Volle Maan veel opvallender is dan iedere andere maanfase, is dit niet het beste moment om de Maan waar te nemen. Doordat het zonlicht op de Maan ongeveer uit de richting van de Aarde komt zijn er vanaf de Aarde geen schaduwen van kraters en bergen op de Maan te zien, wat ervoor zorgt dat er nauwelijks contrast is op het maanoppervlak. Daarnaast is de Volle Maan een stoorzender bij het waarnemen van zwakkere objecten aan de sterrenhemel. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender.  

zondag 14 augustus
00.11:  Vannacht is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Io in zijn geheel waar te nemen. De verduistering begint om 0:11 uur, wanneer Io in de schaduw van Jupiter verdwijnt, en eindigt om 3:43 uur, op het moment dat Io weer van achter Jupiter tevoorschijn komt. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details.  

03.43:  Van 3:43 tot 5:25 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten oosten van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Ganymedes, Io, Europa en Callisto. Jupiter staat in het zuidoosten op een hoogte van 44° boven de horizon en de planeet is gemakkelijk te vinden. De Zon staat 14° onder de horizon.  

maandag 15 augustus
Dit is een goed moment in het jaar om de bolhoop M30 te zien. De bolhoop is te vinden in het sterrenbeeld Steenbok, heeft een magnitude van 7,5m en een schijnbare afmeting van 11,0’. Het object komt om 22:02 uur op, gaat om 05:38 uur onder en staat om 01:52 uur in het hoogste punt aan de hemel, op slechts 15° boven de horizon. Een waarneemplaats met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon is hierdoor een vereiste om M30 goed te kunnen zien. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS.  

dinsdag 16 augustus
14.08:  Venus is in bovenconjunctie en beweegt achter de Zon langs. De binnenplaneet is nu onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. In deze positie staan Venus, de Zon en de Aarde op één lijn. De planeet beweegt vanaf de Aarde gezien niet exact achter de Zon langs, maar 1,3° ten noorden ervan, en wordt niet bedekt door de Zon. In bovenconjunctie staat een binnenplaneet op maximale afstand (1,731 AE, ofwel 258,9 miljoen km) van de Aarde en heeft een minimale schijnbare diameter (9,7”). Voor de conjunctie bevond Venus zich aan de ochtendhemel, erna staat de planeet aan de avondhemel.  

woensdag 17 augustus
01.06:  Vannacht is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Europa voor een groot deel te zien. De verschijnselen beginnen om 1:06 uur met het einde van de verduistering, wanneer Europa uit Jupiter's schaduw tevoorschijn komt, en eindigt om 3:43 uur, wanneer Europa weer van achter Jupiter tevoorschijn komt. Tussen beide gebeurtenissen in is waar te nemen hoe Europa achter Jupiter verdwijnt (om 01:21 uur). Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter.  

03.04:  Mercurius is in benedenconjunctie en beweegt tussen de Aarde en de Zon door. De binnenplaneet bevindt zich op dit moment dicht bij de Zon aan de hemel en is hierdoor korte tijd onzichtbaar. De planeet beweegt 4,6° ten zuiden langs de Zon, en er vindt hierdoor geen overgang plaats. In deze positie staan de Zon, Mercurius en de Aarde op één lijn; voor een denkbeeldige waarnemer op Mercurius staat de Aarde in oppositie. Dit is een moment waarop een binnenplaneet zeer dicht (0,613 AE, ofwel 91,7 miljoen km) bij de Aarde staat en een grote (11,0”) schijnbare diameter heeft. Mercurius verruilt hiermee de avondhemel voor de ochtendhemel.  

03.58:  Callisto is in benedenconjunctie met Jupiter. De satelliet beweegt tussen de Aarde en Jupiter door, maar er vindt geen overgang over Jupiter plaats. We zien Callisto 10,7” ten zuiden van Jupiter's zuidpool staan. Voor meer details, zie deze tabel.  

donderdag 18 augustus
18.21:  De Maan is in het punt van zijn baan dat het verst van de Aarde ligt: het apogeum. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 405161 km. De schijnbare diameter van de Maan is kleiner dan gemiddeld (29’29,6”), door de grotere afstand. De Maan is op dit moment afnemend, voor 83% verlicht en hij is vrijwel de gehele nacht zichtbaar; 's avonds in het (zuid)oosten en tegen de ochtend in het westen of zuidwesten. Het kaartje toont de Maan om 04:36 uur in het sterrenbeeld Vissen, op 47° boven de zuidelijke horizon. Met een verrekijker op een statief zijn, vooral op de grens tussen licht en donker op de Maan, de maankraters goed te zien. Zie ook de interactieve applet Verschijnselen van de Maan.  

vrijdag 19 augustus
04.19:  Jupiter's satelliet Io staat 15,7” ten noorden van Europa. Voor het waarnemen van de Galileïsche manen is een verrekijker op statief al voldoende. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie.  

zaterdag 20 augustus
14.03:  De Maan staat 4,1° ten noorden van Jupiter (-2,2m). De dichtste nadering gebeurt bij ons 3° onder de horizon en bovendien bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 6 uur, of op 20 augustus rond 23:45 uur. Het tweetal staat in het eerste geval in het zuiden, circa 53° boven de horizon, 5,1° van elkaar verwijderd. In het tweede geval staan de twee hemellichamen in het oostnoordoosten, op zo'n 6° boven de horizon, zo'n 7,3° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor ongeveer 64% verlicht.  

07.00:  Het maximum van de meteorenzwerm Cygniden vindt vandaag plaats. Rond 23:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 90°) aan de hemel. Zelfs onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm slechts zo'n 2 meteoren per uur te verwachten. De meteoren zijn traag, hebben korte sporen en exploderen vaak. Rond 05:45 uur gaat het schemeren en om 06:29 uur komt de Zon op. De Maan is voor ongeveer 60% verlicht en kan storen. De piek van deze zwerm is relatief laag, maar de duur van het maximum is met 25 dagen vrij lang, zodat in totaal toch nog een redelijk aantal meteoren te zien is. Zie de pagina Cygniden 2011 voor meer informatie over deze meteoren.  

zondag 21 augustus
02.05:  Vannacht is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Io volledig waar te nemen. De verduistering begint om 2:05 uur, op het moment dat Io in Jupiter's schaduw verdwijnt, en eindigt om 5:35 uur, op het moment dat Io weer van achter Jupiter verschijnt. Zie deze tabel voor meer details en andere verschijnselen.  

23.50:  Venus staat 54' ten noorden van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). De dichtste nadering gebeurt onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen. Bij ons is de samenstand niet of nauwelijks zichtbaar. De helderheid van Venus is nu -3,5m.  

23.54:  De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de late nacht en vroege ochtend zichtbaar. Rond, en vooral na Laatste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De bergen en kraterranden werpen hierdoor lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het oppervlak van de Maan krijgt daarmee een driedimensionaal karakter, gezien door een kijker.  

maandag 22 augustus
00.33:  Vannacht is een overgang van de Jupitermaan Io en van Io's schaduw over de planeetschijf van Jupiter voor een groot deel waar te nemen. Om 0:33 uur zien we het begin van de overgang wanneer Io de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 2:42 uur, op het moment dat Io de Jupiterschijf weer achter zich laat. Tussen beide gebeurtenissen in is waar te nemen hoe Io's schaduw de het oppervlak van Jupiter verlaat (01:24 uur). Voor meer details, zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter.  

02.23:  De Maan staat 3,0° ten zuiden van de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. De dichtste nadering gebeurt bij ons op 26° hoogte boven de oostelijke horizon. De Maan is voor 49% verlicht.  

dinsdag 23 augustus
01.26:  Neptunus is in oppositie. De planeet staat nu tegenover de Zon aan de hemel, is daardoor de hele nacht zichtbaar en staat bovendien relatief dicht bij de Aarde. Dat laatste zorgt ervoor dat de planeet zowel groot als helder aan de hemel staat. Dit is een ideaal moment om Neptunus waar te nemen. Om de verre gasplaneet te zien is een kleine telescoop nodig. Neptunus staat in het sterrenbeeld Waterman. De planeet heeft een helderheid van +7,6m en zijn schijnbare diameter meet 2,4”. Voor een waarnemer in Utrecht bereikt de planeet rond 01:47 uur zijn maximale hoogte van 26°, zie deze hemelkaart. Voor meer informatie over de positie en zichtbaarheid van de planeet, zie het hoofdstuk Neptunus. De pagina opposities van Neptunus bevat meer details voor deze en andere opposities van Neptunus. Op die pagina zijn ook oppositiekaarten te vinden.  

woensdag 24 augustus
01.10:  Vannacht is een verduistering in de schaduw van Jupiter en een bedekking van Europa voor een groot deel waar te nemen. De verduistering begint om 1:10 uur, wanneer Europa in Jupiter's schaduw verdwijnt, en eindigt om 3:51 uur, op het moment dat Europa achter de planeet Jupiter verdwijnt. In de tussentijd is te zien hoe Europa uit Jupiter's schaduw verschijnt (om 03:41 uur). Zie deze tabel voor meer details en andere verschijnselen.  

donderdag 25 augustus
14.36:  De Maan staat 3,4° ten zuiden van Mars (+1,6m). De dichtste nadering vindt in de Lage Landen plaats op 34° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is te zien rond 6 uur. De twee objecten staan dan in het oosten, circa 32° boven de horizon, op een onderlinge afstand van 5,1°. De Maan is voor 19% verlicht.  

vrijdag 26 augustus
13.00:  De meteorenzwerm π-Eridaniden bereikt zijn maximum. Rond 07:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 23°) aan de hemel. Onder ideale omstandigheden zijn er van deze zwerm zo'n 40 meteoren per uur te verwachten. Rond 06:00 uur gaat het schemeren en om 06:39 uur komt de Zon op. Het beste moment om π-Eridaniden waar te nemen is hierdoor rond 05:30 (zie het kaartje). De radiant van de zwerm staat dan ongeveer 21° boven de zuidzuidoostelijke horizon. De Maan komt om 03:09 uur op, is voor ongeveer 10% verlicht en stoort niet erg. Er is geen speciale apparatuur nodig om meteoren waar te kunnen nemen. Wanneer het helder is, volstaat het blote oog, terwijl een ligstoel en warme kleding voor extra comfort kunnen zorgen. Zie de pagina π-Eridaniden 2011 voor meer details voor deze zwerm.  

zaterdag 27 augustus
00.03:  Mercurius is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting langs de ecliptica om en gaat weer in de gangbare richting bewegen. Voor een binnenplaneet gebeurt dit tussen de benedenconjunctie en grootste ochtendelongatie. De planeet is met moeite zichtbaar aan de ochtendhemel (zie bij 28 augustus).  

zondag 28 augustus
01.16:  De Maan staat 3,2° ten zuidwesten van Mercurius (+1,1m). De dichtste nadering gebeurt onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen. De samenstand is met veel moeite te zien rond 6:15 uur. De twee objecten staan dan in het oostnoordoosten, circa 5° boven de horizon, op een afstand van 4,7° van elkaar. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor 1% verlicht. Het tweetal is met veel moeite te zien. Zorg voor een waarneemlokatie met vrije blik op de oostelijke horizon, en gebruik het liefst een verrekijker.  

maandag 29 augustus
De maand augustus is zeer geschikt om de planetaire nevel NGC7293, genaamd de Helixnevel, te zien. De planetaire nevel staat in het sterrenbeeld Waterman en heeft een schijnbare afmeting van 12,8’. De opkomst van dit object is om 21:39 uur, de ondergang om 05:48 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 01:46 uur, op 17° boven de horizon. Er is een behoorlijke telescoop nodig om in een zwak en contrastarm hemellichaam als deze planetaire nevel iets van details te kunnen zien. Foto: DSS.  

01.07:  Vannacht is een overgang van de Jupitermaan Io en van Io's schaduw over de planeetschijf van Jupiter volledig te zien. Om 1:07 uur zien we het begin van de schaduwovergang op het moment dat Io's schaduw de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 4:32 uur, wanneer Io de Jupiterschijf weer achter zich laat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Io voor de Jupiterschijf verschijnt (02:24 uur) en Io's schaduw de Jupiterschijf weer achter zich laat (om 03:18 uur). Voor meer details en andere verschijnselen, zie deze tabel.  

05.04:  Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Daarnaast staat de Nieuwe Maan alleen bij daglicht boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment om deepsky-objecten waar te nemen. Er vindt in onze streken geen zonsverduistering plaats, doordat de Maan 5,5° ten zuiden langs de Zon beweegt. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen.  

dinsdag 30 augustus
11.17:  Jupiter is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting langs de ecliptica om en gaat tegen de gangbare richting in bewegen. Hiermee begint Jupiter's oppositielus. Het hemellichaam komt inmiddels voor middernacht op en is nu vooral in de late nacht en ochtend te zien. Al met een eenvoudige verrekijker (het liefst op een statief) zijn de manen van Jupiter te zien. Zie de interactieve applet Planeetverschijnselen voor meer gegevens.  

19.37:  De Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tussen de Aarde en de Maan bedraagt nu 360858 km. Door de geringere afstand lijkt de Maan groter aan de hemel te staan dan gemiddeld: 33’06,9”. De Maan is wassend, voor 4% verlicht en is, zo kort na Nieuwe Maan, onzichtbaar. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens.  

woensdag 31 augustus
02.15:  Jupiter's satelliet Io staat 16,7” ten zuiden van Europa. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie.  

23.33:  In de nacht van 31 augustus op 1 september is een bedekking door de Jupiterschijf en een verduistering door de Jupiterschaduw van Ganymedes bijna helemaal te zien. De verschijnselen beginnen om 23:33 uur met het einde van de verduistering, op het moment dat Ganymedes uit Jupiter's schaduw tevoorschijn komt, en duurt tot 4:07 uur, op het moment dat Ganymedes weer van achter Jupiter verschijnt. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Ganymedes achter Jupiter verdwijnt (02:48 uur). Voor het bekijken van een bedekking is een telescoop nodig, voor het volgen van een verduistering is een verrekijker op statief genoeg. Zie de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer details.