19:04:  Mercurius is in bovenconjunctie met de Zon. De binnenplaneet beweegt vanaf de Aarde gezien achter de Zon langs. Mercurius staat op dit moment dicht bij de Zon aan de hemel en is hierdoor onzichtbaar. Mercurius, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 1,7° ten noorden ervan. Dit is een moment waarop een binnenplaneet ver (1,362 AE, ofwel 203,8 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (4,9”). Mercurius verruilt hiermee de ochtendhemel voor de avondhemel.

06:14:  Maansverduistering in de kernschaduw. Het maximum van de eclips vindt om 06:14 plaats, bij ons op 5° hoogte boven de westzuidwestelijke horizon en in de schemering. Bij een maansverduistering valt de schaduw van de Aarde op de Maan. In tegenstelling tot een zonsverduistering is een maansverduistering dus overal zichtbaar waar de Maan te zien is. De details van de verduistering zijn te vinden op deze pagina. Zie ook Hoe ontstaat een maansverduistering? in de veelgestelde vragen. Voor de gegevens van andere eclipsen, zie de lijst met maansverduisteringen. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel.

06:19:  Het is Volle Maan. De Maan staat vrijwel precies tegenover de Zon aan de hemel. Hierdoor is de Maan vrijwel de hele nacht zichtbaar. De verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. Hoewel de Maan als geheel op dit moment erg goed te zien is, zijn er weinig details op de Maan zichtbaar. Doordat het zonlicht op de Maan ongeveer uit de richting van de Aarde komt zijn er vanaf de Aarde geen schaduwen van kraters en bergen op de Maan te zien, wat ervoor zorgt dat er nauwelijks contrast is op het maanoppervlak. Daar komt nog bij dat de Volle Maan andere, zwakkere hemelobjecten overstraalt, zodat deze niet of nauwelijks zichtbaar zijn. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen.

16:02:  De planetoïde 9 Metis is in oppositie. De planetoïde, die in het sterrenbeeld Waterman staat, heeft tijdens de oppositie een schijnbare magnitude van slechts +9,2m. Er is daarom een telescoop met redelijke opening nodig om het object te kunnen zien. Voor een waarnemer in Utrecht staat Metis rond 01:58 uur in het zuiden, op circa 20° boven de horizon. De kaart (zie hiernaast) toont de positie van de planetoïde en sterren tot een helderheid van +10,3m. Kijk op deze detailpagina voor meer informatie over de oppositie van Metis. Voor meer gegevens van planetoïden, zie de pagina Planetoïden in 2026.

Deze tijd van het jaar is prima geschikt om de planetaire nevel NGC7293, ook bekend als de Helixnevel, waar te nemen. NGC7293 staat in het sterrenbeeld Waterman en heeft een schijnbare afmeting van 12,8’. Het object komt om 21:38 uur op, gaat om 05:43 uur onder en staat om 01:40 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 17° boven de horizon. Er is een behoorlijke telescoop nodig om in een zwak en contrastarm hemellichaam als deze planetaire nevel iets van details te kunnen zien. Foto: DSS.

05:44:  Van 5:44 tot 6:09 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten oosten van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Europa, Io, Ganymedes en Callisto. Jupiter staat in het oostnoordoosten op een hoogte van 11° boven de horizon, en goed zicht op de horizon is nodig om dit te kunnen zien. De Zon staat 8° onder de horizon en het schemert. Om de Galileïsche manen van Jupiter te bekijken is een stabiele verrekijker voldoende. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.

01:48:  De Maan bedekt 21 Piscium, een ster met een helderheid van +5,8m in het sterrenbeeld Vissen. Om 01:48 uur verdwijnt de ster achter de verlichte rand van de Maan en om 02:27 komt deze weer tevoorschijn, nu aan de zeer dunne onverlichte maanrand. In Utrecht staat de Maan dan 37°, respectievelijk 39° boven de horizon. De Maan is voor 96% verlicht, wat het waarnemen van de bedekking er niet gemakkelijker op maakt. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.

03:17:  De Maan staat 5,8° ten noordwesten van Saturnus (+0,5m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering gebeurt om 03:17, in onze streken op een hoogte van 43° boven de zuidelijke horizon en is dus goed te zien. De Maan is voor 91% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel.

Vandaag begint de weerkundige herfst. De meteorologische herfst omvat per definitie de maanden september, oktober en november. De astronomische herfst begint op 23 september.

De september-editie van ZENIT is uit. Lees in dit magazine alles over sterrenkunde, ruimteonderzoek, weer en klimaat. Met iedere maand actuele sterrenhemelinformatie en ontwikkelingen uit de wetenschap beschreven door bekende onderzoekers. De redactie zit bovenop het nieuws en de actualiteiten en plaatst deze in een breder verband. Speciaal voor bezoekers van hemel.waarnemen.com is er nu een mooie aanbieding: Neem nu een proefabonnement en ontvang Zenit een half jaar (6 nummers) voor slechts €31,95. Het proefabonnement loopt automatisch af. Klik voor meer informatie.

14:00:  Het maximum van de meteorenzwerm Aurigiden vindt vandaag plaats. Zelfs wanneer de radiant in het zenit zou staan, zouden er van deze zwerm naar verwachting gemiddeld slechts zo'n 4 meteoren per uur vallen. Rond 9:00 uur staat de radiant van de zwerm in het hoogste punt (op 77°) aan de hemel. Het beste moment om Aurigiden waar te nemen is op 1 september rond 5:30 uur (zie het kaartje). De radiant staat op dat moment zo'n 53° boven de oostelijke horizon. Er is dan bij ons ieder uur niet meer dan één meteoor zichtbaar van deze zwerm. Samen met meteoren van andere zwermen, en sporadische meteoren, zijn er bij donkere, heldere hemel in totaal circa 1–5 “vallende sterren” per uur te zien. De Maan is voor ongeveer 85% verlicht en kan dit jaar flink storen; de zwakkere meteoren zullen hierdoor niet zichtbaar zijn. Rond 6:15 uur gaat het schemeren en om 6:51 uur komt de Zon op. De piek van deze zwerm is relatief laag en de lengte van het maximum is met 2,8 dagen vrij kort, waardoor er ook in totaal maar weinig meteoren te zien zijn. Zie de detailpagina Aurigiden 2026 voor meer informatie over deze meteoren.

21:00:  Venus staat 1,5° ten zuidwesten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering vindt om 02:49 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux. De samenstand is met veel moeite te zien op 1 september rond 21 uur, of op 2 september rond 20:45 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 3° boven de westzuidwestelijke horizon, 1,5° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien boven de westzuidwestelijke horizon, op een hoogte van circa 4°, zo'n 1,6° van elkaar vandaan. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De helderheid van Venus is nu -4,6m.