Astrokalender

Oktober 2010

vr 1 oktober
02.42:  Saturnus is in conjunctie met de Zon en beweegt er vanaf de Aarde gezien achterlangs. De planeet is hierdoor op dit moment onzichtbaar. Saturnus, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 2,2° ten noorden ervan. Dit is een moment waarop een buitenplaneet ver (10,6 AE, ofwel 1579 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (15,7").
05.52:  De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's ochtends vroeg zichtbaar. Rond, en vooral na Laatste Kwartier is een goed moment om het maanoppervlak waar te nemen; Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De lange schaduwen van de bergen en kraterranden brengen een extra diepte-effect met zich mee en het oppervlak van de Maan krijgt daarmee een driedimensionaal karakter, gezien door een kijker. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender.
19.51:  Van 19:51 tot 1:06 uur (02/10) staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Callisto, Io, Ganymedes en Europa.
20.19:  De Galileïsche maan Europa staat 13,8” ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

za 2 oktober
00.25:  De Maan bedekt 56 Geminorum, een ster met een helderheid van +5,1m in het sterrenbeeld Tweelingen. Om 00:25 wordt de ster bedekt door de verlichte maanrand en om 01:14 komt deze weer tevoorschijn van achter de onverlichte rand. De Maan staat bij de intrede 0° boven de horizon, bij de uittrede is dat 6°, voor een waarnemer in Utrecht. De Maan is voor 41% verlicht. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.
01.06:  Callisto is in benedenconjunctie met Jupiter. De satelliet beweegt tussen de Aarde en Jupiter door, maar er vindt geen overgang over Jupiter plaats. We zien Callisto 2,9” ten zuiden van Jupiter's zuidpool staan. Voor meer details, zie deze tabel.
02.21:  De ster 61 Geminorum, een ster met een helderheid van +5,9m in het sterrenbeeld Tweelingen, wordt bedekt door de Maan. De ster wordt bedekt door de verlichte rand van de Maan om 02:21 uur. Om 03:18 uur wordt deze weer zichtbaar aan de onverlichte maanrand. Een waarnemer in Utrecht ziet de Maan aan het begin op een hoogte van 15° staan, aan het einde van de bedekking op 24°. De Maan is voor 41% verlicht. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.
22.02:  Van 22:02 tot 22:35 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Europa, Io, Ganymedes en Callisto.
22.21:  Jupiter's satelliet Io staat 13,4” ten noorden van Europa. De schaduw op de schijf van Jupiter op dat moment is die van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

zo 3 oktober
21.58:  Tussen 21:58 en 6:05 uur (04/10) staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. Vanaf Jupiter gezien zijn dat Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Aan het einde van deze nacht zijn Io en Europa in conjunctie (zie hieronder).

ma 4 oktober
05.58:  De Galileïsche maan Io staat op 6,8” ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

di 5 oktober
De maand oktober is zeer geschikt om het sterrenstelsel M31, bekend als de Andromedanevel, op te zoeken. Het sterrenstelsel staat (uiteraard) in het sterrenbeeld Andromeda, heeft een helderheid van 3,5m en een schijnbare afmeting van 178’. Het object is circumpolair en staat om 01:32 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 79° boven de horizon, dus vrijwel in het zenit. Voor het waarnemen van deepsky-objecten is de precieze datum minder belangrijk dan een donkere, liefst maanloze, hemel. Om een relatief helder, maar vaag hemellichaam als dit sterrenstelsel te kunnen zien is een verrekijker op statief weliswaar voldoende, maar een telescoop is nodig om details weer te geven. Gegevens van ruim 1200 andere deepsky-objecten zijn te vinden via de pagina Gegevens van sterrenbeelden.
20.24:  Jupiter's satelliet Io staat 17,6” ten zuiden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

wo 6 oktober
Deze tijd van het jaar is prima geschikt om het sterrenstelsel NGC253, genaamd het Sculptor sterrenstelsel, waar te nemen. NGC253 staat in het sterrenbeeld Beeldhouwer, heeft een magnitude van 7,1m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 25,1’. De opkomst van dit object is om 21:59 uur, de ondergang om 05:03 uur en het bereikt zijn grootste hoogte om 01:33 uur, op slechts 13° boven de horizon. Een waarneemplaats met ongehinderde blik op de zuidelijke horizon is hierdoor een vereiste om NGC253 goed te kunnen zien. Voor het waarnemen van deepsky-objecten is de precieze datum minder belangrijk dan een donkere, liefst maanloze, hemel. Een donkere locatie en een datum rond Nieuwe Maan zijn aan te raden, bijvoorbeeld in de dagen rond 7 oktober. Om een relatief helder, maar vaag hemellichaam als dit sterrenstelsel te kunnen zien is een verrekijker op statief weliswaar voldoende, maar een telescoop is nodig om details weer te geven. Voor ruim 1200 andere deepsky-objecten, zie de pagina Gegevens van sterrenbeelden en kies een sterrenbeeld.
15.38:  De Maan staat in het perigeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het dichtst bij de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 359455 km. De schijnbare diameter van de Maan is groter dan gemiddeld (33’14,6”), door de kleinere afstand. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens.

do 7 oktober
20.44:  Het is Nieuwe Maan. De Maan staat vanaf de Aarde gezien in de richting van de Zon, zodat de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is en de verre zijde van de Maan wordt verlicht. Daarnaast staat de Nieuwe Maan alleen bij daglicht boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment voor het waarnemen van deepsky-objecten. Er vindt in onze streken geen zonsverduistering plaats, doordat de Maan 5,9° ten zuiden langs de Zon beweegt.

vr 8 oktober
09.05:  Venus is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting langs de ecliptica om en gaat tegen de gangbare richting in bewegen. Voor een binnenplaneet gebeurt dit tussen de grootste oostelijke elongatie en benedenconjunctie. Zie de interactieve applet Planeetverschijnselen voor meer gegevens.
10.18:  De Maan staat 3,4° ten zuidwesten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt bij ons op 10° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar.
13.15:  Mercurius staat 32' ten zuidwesten van Saturnus (+1,1m). De dichtste nadering vindt bij ons plaats op een hoogte van 36°, maar bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 7:30 uur. De twee objecten staan dan zo'n 2° boven de oostelijke horizon, op een afstand van 40' van elkaar. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De helderheid van Mercurius is nu -1,1m.
23.22:  Jupiter's satelliet Europa staat 12,9” ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

za 9 oktober
De maand oktober is zeer geschikt om de nevel IC59/IC63, bekend als de gamma Cas-nevel, op te zoeken. De nevel staat in het sterrenbeeld Cassiopeia en heeft een schijnbare afmeting van 10,0’. Dit is een circumpolair object en staat om 01:33 uur aan het hoogste punt, op een hoogte van 81°, dus vrijwel in het zenit. Helder weer en een donkere, maanloze hemel zijn belangrijker voor het waarnemen van deepsky-objecten dan de precieze datum. Er is een behoorlijke telescoop nodig om in een zwak en contrastarm hemellichaam als deze nevel iets van details te kunnen zien. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand.
19.36:  De Maan staat 2,3° ten noorden van Venus (-4,1m). De dichtste nadering gebeurt bij ons 5° onder de horizon en in de schemering. Bij ons is de samenstand niet of nauwelijks zichtbaar.

zo 10 oktober
02.50:  De Maan staat 4,0° ten zuiden van Mars (+1,7m). De dichtste nadering gebeurt voor een waarnemer in onze streken onder de horizon. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar rond 19:30 uur. De twee objecten staan dan zo'n 2° boven de zuidwestelijke horizon, 10,2° van elkaar verwijderd. Kies een waarneemplaats met vrije blik op de horizon. De Maan is voor 12% verlicht.

ma 11 oktober
17.15:  De Maan staat 1,4° ten noorden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt in onze streken op 12° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 19:15 uur. De twee objecten staan dan in het zuidzuidwesten, circa 6° boven de horizon, 1,7° van elkaar verwijderd. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor 20% verlicht.
19.28:  Tot 19:45 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.

di 12 oktober
22.52:  De Galileïsche maan Io staat op 16,5” ten zuiden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

wo 13 oktober
21.51:  De Maan bedekt 24 Sagittarii, een ster met een helderheid van +5,5m in het sterrenbeeld Boogschutter. Om 21:51 uur verdwijnt de ster achter de onverlichte rand van de Maan en om 22:13 komt deze weer tevoorschijn, nu aan de verlichte maanrand. De Maan staat bij de intrede 4° boven de horizon, bij de uittrede is dat 2°, voor een waarnemer in Utrecht. De bedekking is rakend; in het zuid-oosten van België vindt geen bedekking plaats. De Maan is voor 40% verlicht. Voor meer informatie over deze bedekking, voor een aantal waarneemlocaties in Nederland en België, zie deze tabel.

do 14 oktober
21.13:  De Galileïsche maan Io staat op 5,9” ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
23.27:  De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechter helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's avonds zichtbaar. Om de Maan waar te nemen door een verrekijker of telescoop is de tijd rond (en met name voor) Eerste Kwartier zeer geschikt. Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan komt de Zon net op. Hierdoor werpen bergen en kraterranden lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het maanoppervlak krijgt daarmee, bekeken door een kijker, een duidelijk driedimensionaal karakter.

vr 15 oktober
19.19:  Tussen 19:19 en 4:48 uur (16/10) staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto.

za 16 oktober
02.32:  Jupiter's satelliet Europa staat 12,0” ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
23.49:  Tussen 23:49 en 1:04 uur zijn Europa en Ganymedes' schaduw gelijktijdig zichtbaar op Jupiter's schijf.

zo 17 oktober
03.05:  Mercurius is in bovenconjunctie en beweegt achter de Zon langs. De binnenplaneet is nu onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. Mercurius, de Zon en de Aarde staan nu op één lijn. De planeet wordt niet bedekt door de zonneschijf, maar beweegt er vanaf de Aarde gezien langs, 0,9° ten noorden ervan. Dit is een moment waarop een binnenplaneet ver (1,418 AE, ofwel 212,1 miljoen km) van de Aarde staat en een kleine schijnbare diameter heeft (4,7"). Voor de conjunctie bevond Mercurius zich aan de ochtendhemel, erna staat de planeet aan de avondhemel.
11.42:  Mercurius staat 2,9° ten noordoosten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt in onze streken op 24° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is vanuit de Lage Landen vrijwel onzichtbaar. De helderheid van Mercurius is nu -1,1m.

ma 18 oktober
Deze tijd van het jaar is prima geschikt om het sterrenstelsel M33, ook bekend als de Driehoeknevel, op te zoeken. M33 staat in het sterrenbeeld Driehoek, heeft een magnitude van 5,7m en zijn schijnbare afmeting bedraagt 62,0’. Het object komt om 16:11 uur op, gaat om 10:48 uur onder en staat om 01:32 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 69° boven de horizon. Voor het zien van een relatief helder, maar vaag object als dit sterrenstelsel is een verrekijker (op statief) voldoende, maar een telescoop is nodig om details weer te geven.
20.18:  De Maan staat in het apogeum; het punt van zijn baan om de Aarde dat het verst van de Aarde ligt. De afstand tot de Maan bedraagt op dit moment 405428 km. De schijnbare diameter van de Maan is kleiner dan gemiddeld (29’28,4”), door de grotere afstand. Zie de applet Verschijnselen van de Maan voor meer gegevens.
20.30:  Tot 22:23 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.

di 19 oktober
01.03:  De Maan bedekt Situla (κ Aquarii), een ster van magnitude +5,0 in het sterrenbeeld Waterman. De ster verdwijnt om 01:03 achter de dunne onverlichte maanrand en komt om 02:10 uur weer tevoorschijn aan de verlichte kant van de Maan. Een waarnemer in Utrecht ziet de Maan aan het begin op een hoogte van 25° staan, aan het einde van de bedekking op 17°. De Maan is voor 85% verlicht. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.

wo 20 oktober
01.26:  De Galileïsche maan Io staat op 15,3” ten zuiden van Ganymedes. Zie ook de figuur hiernaast en de tabel Verschijnselen van de manen van Jupiter voor meer informatie.
04.35:  De Maan bedekt κ Piscium, een ster met een helderheid van +5,0m in het sterrenbeeld Vissen. Alleen het begin van de bedekking is zichtbaar vanuit Utrecht; om 04:35 verdwijnt de ster achter de dunne onverlichte maanrand, op een hoogte van 7°. De Maan is voor 92% verlicht, wat het waarnemen van de bedekking er niet gemakkelijker op maakt. Voor meer informatie over deze bedekking, voor een aantal waarneemlocaties in Nederland en België, zie deze tabel.

do 21 oktober
Vandaag bereikt de meteorenzwerm Orioniden zijn maximum. De radiant van de zwerm staat rond 06:00 in het hoogste punt, 53° boven de horizon. Onder ideale omstandigheden zijn er zo'n 25 meteoren per uur te verwachten. De meteoren zijn snel en hebben nalichtende sporen. Rond 07:45 gaat het schemeren en om 08:16 komt de Zon op. De Maan is voor ongeveer 95% verlicht, maar gaat om 06:35 onder.
23.28:  De Galileïsche maan Io staat op 5,2” ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

za 23 oktober
03.37:  Het is Volle Maan. De Maan staat tegenover de Zon aan de hemel. Hierdoor is de Maan vrijwel de hele nacht zichtbaar. De verlichte kant van de Maan is naar de Aarde gekeerd. Hoewel de Volle Maan veel opvallender is dan iedere andere maanfase, is dit niet het beste moment om de Maan waar te nemen. Doordat de Zon, voor een denkbeeldige waarnemer op de Maan, vrijwel recht boven het hoofd staat, zijn er geen schaduwen te zien, wat ervoor zorgt dat er nauwelijks contrast is op het maanoppervlak. Daarnaast is de Volle Maan een stoorzender bij het waarnemen van zwakkere objecten aan de sterrenhemel.

zo 24 oktober
02.06:  Tussen 2:06 en 3:41 uur zijn Europa en Ganymedes' schaduw gelijktijdig zichtbaar op Jupiter's schijf. Van 3:41 tot 4:34 uur zijn Europa, Europa's schaduw en Ganymedes' schaduw zichtbaar op Jupiter's schijf.
21.51:  De Maan bedekt ζ Arietis, een ster van magnitude +4,9 in het sterrenbeeld Ram. De ster wordt bedekt door de verlichte rand van de Maan om 21:51 uur. Om 22:38 uur wordt deze weer zichtbaar aan de zeer dunne onverlichte maanrand. Een waarnemer in Utrecht ziet de Maan aan het begin op een hoogte van 27° staan, aan het einde van de bedekking op 34°. De Maan is voor 97% verlicht, wat het waarnemen van de bedekking er niet gemakkelijker op maakt. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.

ma 25 oktober
01.06:  De Maan bedekt τ Arietis, een ster met een helderheid van +5,3m in het sterrenbeeld Ram. Om 01:06 wordt de ster bedekt door de verlichte maanrand en om 01:54 komt deze weer tevoorschijn van achter de zeer dunne onverlichte rand. Een waarnemer in Utrecht ziet de Maan aan het begin op een hoogte van 54° staan, aan het einde van de bedekking op 58°. De Maan is voor 96% verlicht, wat het waarnemen van de bedekking er niet gemakkelijker op maakt. De bedekking duurt aanmerkelijk korter in het zuiden van onze streken dan in het noorden. Deze tabel toont de details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België.
03.15:  Van 3:15 tot 4:30 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.
14.03:  De Maan staat 2,1° ten zuiden van de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. De dichtste nadering vindt onder de horizon plaats voor een waarnemer in de Benelux en bovendien bij daglicht. De samenstand is te zien rond 7:30 uur, of op 25 oktober rond 20 uur. De twee objecten staan in het eerste geval boven de westelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 32°, 4,3° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien boven de oostnoordoostelijke horizon, op een hoogte van circa 7°, zo'n 4,3° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 94% verlicht.
18.59:  Tussen 18:59 en 20:33 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. Van binnen naar buiten: Europa, Io, Callisto en Ganymedes.
22.16:  Tot 1:02 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.

di 26 oktober
23.09:  Callisto is in bovenconjunctie met Jupiter. De satelliet beweegt vanaf de Aarde gezien achter Jupiter langs, maar wordt niet bedekt. Callisto staat 0,8” ten noorden van Jupiter's noordpool. Voor meer details, zie deze tabel.

wo 27 oktober
04.07:  Jupiter's satelliet Io staat op 14,0” ten zuiden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
18.55:  Tot 18:58 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Europa en Callisto zichtbaar.
22.02:  De Maan bedekt Propus (1 Geminorum), een ster van magnitude +4,3 in het sterrenbeeld Tweelingen. Om 22:02 uur verdwijnt de ster achter de verlichte rand van de Maan en om 22:24 komt deze weer tevoorschijn, nu aan de onverlichte maanrand. Een waarnemer in Utrecht ziet de Maan aan het begin op een hoogte van 7° staan, aan het einde van de bedekking op 10°. In het noorden van Nederland duurt de bedekking minder dan 20 minuten, in het zuiden van Nederland en België is dat bijna een half uur. De Maan is voor 78% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.

do 28 oktober
00.04:  De Maan bedekt 3 Geminorum (PU Geminorum), een ster van magnitude +5,8 in het sterrenbeeld Tweelingen. De ster wordt bedekt door de verlichte rand van de Maan om 00:04 uur. Om 01:03 uur wordt deze weer zichtbaar aan de onverlichte maanrand. De Maan staat bij de intrede 24° boven de horizon, bij de uittrede is dat 33°, voor een waarnemer in Utrecht. De Maan is voor 77% verlicht. Zie deze tabel voor details van de bedekking voor een aantal locaties in Nederland en België.
07.16:  De Maan bedekt Tejat Posterior (μ Geminorum), een ster van magnitude +2,9 in het sterrenbeeld Tweelingen. Alleen het begin van de bedekking is zichtbaar vanuit Utrecht; om 07:16 verdwijnt de ster achter de verlichte maanrand, op een hoogte van 55°. De Maan is voor 74% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.

vr 29 oktober
01.48:  Jupiter's satelliet Io staat op 4,6” ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
03.10:  Venus is in benedenconjunctie en beweegt vanaf de Aarde gezien voor de Zon langs. De binnenplaneet is nu korte tijd onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. De planeet beweegt 6,0° ten zuiden langs de Zon, en er vindt hierdoor geen overgang plaats. In deze positie staan de Zon, Venus en de Aarde op één lijn; voor een denkbeeldige waarnemer op Venus staat de Aarde in oppositie. Dit is een moment waarop een binnenplaneet zeer dicht (0,272 AE, ofwel 40,6 miljoen km) bij de Aarde staat en een grote (61,9") schijnbare diameter heeft. Venus verruilt hiermee de avondhemel voor de ochtendhemel.
07.46:  De ster 56 Geminorum, een ster van magnitude +5,1 in het sterrenbeeld Tweelingen, wordt bedekt door de Maan. Alleen het begin van de bedekking is zichtbaar vanuit Utrecht; om 07:46 verdwijnt de ster achter de verlichte maanrand, op een hoogte van 55°. De bedekking is rakend in onze streken; in het noorden van Nederland vindt geen bedekking plaats. De Maan is voor 64% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.
18.51:  Van 18:51 tot 4:08 uur (30/10) staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto.

za 30 oktober
De maand oktober is zeer geschikt om de open clusters NGC869 en NGC884, ook bekend als de Dubbelcluster, waar te nemen. De open clusters zijn te vinden in het sterrenbeeld Perseus, hebben een magnitude van 4,0m en hun schijnbare afmetingen bedragen circa 30’. De objecten zijn circumpolair en staan om 01:30 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 85° boven de horizon, dus vrijwel in het zenit. Een donkere locatie en een datum rond Nieuwe Maan zijn aan te raden, bijvoorbeeld in de week rond 6 november. Om een relatief helder en scherp object als een open cluster waar te nemen is een verrekijker op statief al voldoende, maar met een kleine telescoop zijn uiteraard meer details te zien. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand.
14.46:  De Maan is in de fase van Laatste Kwartier, voor de tweede keer deze maand. Tweemaal dezelfde maanfase in een maand komt gemiddeld eens in de ruim acht maanden voor. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen.

zo 31 oktober
03.00 MET:  Einde van de zomertijd. Om 3 uur Midden-Europese zomertijd (MEZT) wordt de klok een uur terug gezet en is het 2 uur wintertijd (MET). Daarmee bevinden we ons weer in onze standaard tijdzone. Voor meer informatie over het begin en einde van de zomertijd in Nederland en België, zie de tabel Begin en einde van de zomertijd 1977-2029.