Astrokalender

Juni 2008

zo 1 juni
Vandaag begint de weerkundige zomer. De meteorologische zomer omvat per definitie de maanden juni, juli en augustus. De astronomische zomer begint op 21 juni.
03.36:  De Galileïsche maan Europa staat 7,8" ten zuiden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

di 3 juni
00.29:  De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. De bedekking vindt onder de horizon plaats voor een waarnemer in de Benelux. Daarnaast vindt de bedekking kort voor Nieuwe Maan plaats, en is dus (vrijwel) onzichtbaar.
00.55:  Tussen 0:55 en 4:36 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto.
15.12:  De Maan is in het perigeum van zijn baan, op een afstand van 357251 km van de Aarde. De Maan lijkt nu dus groot: 33'26,9".
21.23:  Het is Nieuwe Maan. De Maan staat vanaf de Aarde gezien in de richting van de Zon, en dus is de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender. De Maan beweegt 3,8° ten noorden langs de Zon.

wo 4 juni
01.50:  De Galileïsche maan Io staat 5,3" ten noorden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

vr 6 juni
11.50:  De Maan staat 4,8° ten zuiden van Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen (+1,1m). De dichtste nadering vindt in de Lage Landen plaats op 33° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 5 juni rond 23:30 uur, of op 6 juni rond 23 uur. De twee objecten staan in het eerste geval in het westnoordwesten, circa 9° boven de horizon, 9,8° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien op circa 15° boven de westnoordwestelijke horizon, 8,0° van elkaar verwijderd. De Maan is voor ongeveer 10% verlicht.

za 7 juni
04.05:  Tot de ochtendschemering zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.
16.52:  Mercurius staat 2,9° ten zuiden van Venus (-3,5m). Het tweetal staat op minder dan 3° van de Zon en dus is de samenstand onzichtbaar.
17.27:  Mercurius is in benedenconjunctie en beweegt vanaf de Aarde gezien voor de Zon langs, 2,9° ten zuiden ervan. De binnenplaneet is nu korte tijd onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. Mercurius verruilt hiermee de avondhemel voor de ochtendhemel.
18.51:  Mercurius heeft het vandaag druk en staat ook nog in het aphelium van zijn baan. De afstand tot de Zon is nu dus groot en bedraagt 0,467AE, ofwel 69,817 miljoen km. Vanaf Mercurius lijkt de Zon circa 2,2 maal zo groot als vanaf de Aarde. De planeet ontvangt door de geringere afstand tot de Zon ongeveer 4,7 maal meer licht en warmte dan de Aarde.

zo 8 juni
01.19:  Vannacht is een overgang van Jupiters maan Io in zijn geheel waar te nemen. De overgang begint op het moment dat Io's schaduw de Jupiterschijf betreedt, en eindigt om 04:19 uur, op het moment dat Io de Jupiterschijf weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Io de schijf van Jupiter betreedt (02:03 uur) en Io's schaduw de schijf van Jupiter verlaat (03:35 uur). Voor meer details, zie deze tabel.
03.34:  De Maan staat 1,9° ten zuiden van Mars (+1,7m). De dichtste nadering gebeurt voor een waarnemer in onze streken onder de horizon. Bekijk de samenstand rond 0:30 uur. De twee objecten staan dan zo'n 6° boven de westnoordwestelijke horizon, op een onderlinge afstand van 2,7°. De Maan is voor 23% verlicht.

ma 9 juni
00.30:  Tussen 0:30 en 0:36 zijn Europa, Europa's schaduw en Ganymedes gelijktijdig zichtbaar op Jupiters schijf. Tussen 0:36 en 2:01 zijn Europa en Ganymedes zichtbaar op Jupiters schijf.
03.55:  De Maan staat 2,2° ten zuiden van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). De dichtste nadering vindt onder de horizon plaats voor een waarnemer in de Benelux. Bekijk de samenstand rond 0:45 uur. De twee objecten staan dan in het westen, circa 7° boven de horizon, 2,9° van elkaar verwijderd. De Maan is voor 33% verlicht. Saturnus staat links-boven Regulus.
06.18:  Venus is in bovenconjunctie, beweegt achter de Zon langs en wordt ook door de Zon bedekt, ruwweg tussen 4:05 en 7:06 uur. De binnenplaneet is nu onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. Voor de conjunctie bevond Venus zich aan de ochtendhemel, erna staat de planeet aan de avondhemel.
08.22:  De Maan staat 3,5° ten zuidwesten van Saturnus (+0,9m). De dichtste nadering vindt bij ons onder de horizon plaats en bij daglicht. De samenstand is te zien rond 0:30 uur, of op 9 juni rond 23 uur. Het tweetal staat in het eerste geval in het westen, circa 10° boven de horizon, op een afstand van 6,1° van elkaar. In het andere geval is de samenstand te zien in het westzuidwesten, op zo'n 25° boven de horizon, 8,5° van elkaar verwijderd. De Maan is voor ongeveer 38% verlicht. Ruwweg tussen de Maan en Saturnus bevindt zich de heldere ster Regulus (zie ook hierboven). Rechts van het drietal staat Mars.

di 10 juni
17.04:  De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechterhelft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's avonds goed zichtbaar. Een ezelsbruggetje om te onthouden wat Eerste Kwartier is, is dat van dit maansbeeld de letter P gemaakt kan worden, wat staat voor het franse premier dat eerste betekent.

wo 11 juni
04.27:  Jupiters satelliet Io staat 5,7" ten noorden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
06.15:  De planetoïde 20 Massalia is in oppositie. Het kleine planeetje bevindt zich in het sterrenbeeld Slangendrager, heeft nu een helderheid van slechts +9,9m en kan dus alleen met een behoorlijke telescoop worden waargenomen. Voor een waarnemer in Utrecht staat Massalia rond 01:40 uur in het zuiden, op circa 16° boven de horizon. De kaart (zie hiernaast) toont de positie van de planetoïde en sterren tot een helderheid van +10,5m.

do 12 juni
04.08:  Jupiters satelliet Io staat 8,2" ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie. Morgen gebeurt ongeveer hetzelfde, maar dan staan de twee satellieten ten oosten van de planeet.

vr 13 juni
01.34:  De Galileïsche maan Io staat wederom ten noorden van Ganymedes, deze keer op een onderlinge afstand van 10,2" en ten oosten van Jupiter. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
10.26:  De Maan staat 3,0° ten zuiden van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering vindt onder de horizon plaats voor een waarnemer in de Benelux, en bovendien bij daglicht. De samenstand is te zien rond 1:30 uur, of op 13 juni rond 23 uur. Het tweetal staat in het eerste geval boven de westzuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 8°, op een afstand van 5,8° van elkaar. In het tweede geval staan de twee hemellichamen boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van circa 22°, 7,2° van elkaar verwijderd. De Maan is voor ongeveer 77% verlicht.

za 14 juni
00.14:  Jupiters satelliet Io staat 3,1" ten noorden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

zo 15 juni
00.05:  Van 0:05 tot 3:48 uur nemen we alle grote Jupitermanen ten oosten van de planeetschijf waar. Van Jupiter gerekend zijn dat Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.

ma 16 juni
00.27:  Vannacht is het druk rond Jupiter. Van de maan Europa is een volledige overgang te zien. Deze vindt plaats tussen 0:27 uur, wanneer Europa's schaduw de Jupiterschijf betreedt, tot 04:17 uur, wanneer Europa de Jupiterschijf verlaat. De Maan Io wordt verduisterd en bedekt door Jupiter. Dit begint ook om 0:27 uur (Io verdwijnt in Jupiters schaduw) en eindigt om 3:16 uur, wanneer Io van achter Jupiter tevoorschijn komt. Voor meer gegevens, zie deze tabel. Let op: de animatie hiernaast toont een zwarte hemel en houdt geen rekening met het feit dat het rond 4:30 uur al flink schemert! In de animatie beweegt Io naar links, de andere manen naar rechts; Europa voorop, gevolgd door Ganymedes en Callisto.
00.42:  Jupiter heeft vannacht nog meer in petto (zie de animatie hierboven). De Galileïsche maan Ganymedes toont een overgang, waarvan de schaduwovergang helemaal te volgen is, en de overgang van de maan zelf gedeeltelijk. De overgang begint op het moment dat Ganymedes' schaduw de Jupiterschijf betreedt, en duurt tot de ochtendschemering. Voor meer details en verschijnselen tussendoor, zie deze tabel. Het 'hoogtepunt' van alle overgangen van vannacht vindt plaats tussen 2:57 en 3:10 uur. Op dat moment zijn Europa, Ganymedes en hun beide schaduwen zichtbaar op Jupiters schijf. Om 4:23 uur verschijnt ook Callisto's schaduw nog op het oppervlak van Jupiter. Op dat moment staat de Zon echter nog net iets meer dan 6° onder de horizon en schemert het dus al flink. Dit is niet weergegeven op de animatie hierboven!
19.33:  De Maan is in het apogeum van zijn baan, op een afstand van 406228 km van de Aarde. De Maan lijkt nu dus klein: 29'24,9".

di 17 juni
00.31:  Tussen 0:31 en 4:29 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Callisto, Europa en Ganymedes.
08.22:  De Maan staat 46' ten zuiden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering vindt bij ons onder de horizon plaats en bij daglicht. De samenstand is te zien rond 2:30 uur. De twee objecten staan dan in het zuidzuidwesten, op een hoogte van ongeveer 6°, op een onderlinge afstand van 2,8°. De Maan is voor 97% verlicht.

wo 18 juni
01.32:  Jupiters satelliet Ganymedes staat 12,9" ten zuiden van Callisto. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
19.30:  Het is Volle Maan. De Maan staat tegenover de Zon aan de hemel, en dus zien we de Maan vrijwel de hele nacht, en is de verlichte kant van de Maan naar de Aarde gekeerd.

do 19 juni
16.31:  Mercurius is stationair in ecliptische lengte. De planeet keert zijn bewegingsrichting ten opzichte van de sterren dus om en gaat weer in de gangbare richting in bewegen.

vr 20 juni
04.21:  Jupiters satelliet Io staat 10,9" ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
15.30:  De Maan staat 2,8° ten zuiden van Jupiter (-2,2m). De dichtste nadering gebeurt onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen, en bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 4:30 uur, of op 21 juni rond 0:45 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 11° boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een onderlinge afstand van 6,9°. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 8° in het zuidoosten, zo'n 5,8° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 97% verlicht.
21.36:  Pluto is in oppositie met de Zon. Voor een waarnemer op Aarde staat de ex-planeet tegenover de Zon aan de hemel. Als gevolg daarvan komt Pluto op rond zonsondergang en gaat rond zonsopkomst weer onder. De dwergplaneet is dus vrijwel de gehele nacht te zien. Daarnaast staat hij relatief dicht bij de Aarde, zodat hij helderder en groter lijkt dan gemiddeld. Dit zijn dus ideale omstandigheden (relatief dan) om Pluto waar te nemen. Er is een telescoop met een diameter van tenminste 20cm nodig om de verre dwergplaneet te kunnen zien, en zelfs dan is de planeet een zwak stipje tussen de vele sterren. Kijk voor meer details en zoekkaartjes in het hoofdstuk Pluto. De helderheid van Pluto bedraagt +13,9m, zijn schijnbare diameter is 0,1". We vinden de planeet in het sterrenbeeld Boogschutter. Voor een waarnemer in Utrecht bereikt de planeet rond 01:45 uur zijn maximale hoogte van 21° boven de horizon.

za 21 juni
01.59:  Zomersolstitium; begin van de zomer. De Zon staat vandaag op maximale hoogte aan de hemel en staat boven de Kreeftskeerkring. Vandaag vinden de langste dag en de kortste nacht plaats. Na vandaag worden de nachten weer langer. De lente duurde 92,76 dagen, de zomer zal 93,66 dagen duren. De weerkundige zomer begon op 1 juni.

ma 23 juni
23.36:  In de nacht van 23 op 24 juni is een overgang van de Galileïsche maan Io in zijn geheel waar te nemen. Het verschijnsel begint op het moment dat Io's schaduw de Jupiterschijf betreedt, en duurt tot 02:15 uur, wanneer Io de Jupiterschijf weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Io de schijf van Jupiter betreedt (23:59 uur) en Io's schaduw de schijf van Jupiter verlaat (01:52 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

di 24 juni
02.15:  Tussen 2:15 en 4:30 uur staan alle Galileïsche manen ten westen van Jupiter. Van binnen naar buiten: Io, Callisto, Europa en Ganymedes. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.
02.24:  De Galileïsche maan Europa staat 6,6" ten zuiden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
23.22:  Tot 23:26 zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.

wo 25 juni
00.11:  Jupiters satelliet Io staat 10,9" ten noorden van Callisto. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
01.17:  De ster SAO 146451, een ster met een helderheid van +5,9m, wordt bedekt door de Maan. Alleen het einde van de bedekking is zichtbaar vanuit Utrecht: om 01:17 komt de ster tevoorschijn van achter de onverlichte maanrand, op een hoogte van 4°. De Maan is voor 67% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.

do 26 juni
14.10:  De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linkerhelft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral laat in de nacht te zien. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen.

za 28 juni
23.05:  Tussen 23:05 en 4:33 uur (29 juni) nemen we alle grote Jupitermanen ten oosten van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Zie ook het slingerdiagram voor de manen van Jupiter.

ma 30 juni
09.55:  De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. De bedekking gebeurt in onze streken op 60° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is te zien rond 4:30 uur. De twee objecten staan dan in het oostnoordoosten, op een hoogte van ongeveer 16°, op een afstand van 3,0° van elkaar. De Maan is voor 13% verlicht.

De astrokalender voor juli
De astrokalender voor 2008