Astrokalender

Juli 2008

di 1 juli
01.30:  Vannacht is een overgang van de Galileïsche maan Io in zijn geheel te zien. De overgang begint op het moment dat Io's schaduw de Jupiterschijf betreedt, en duurt tot 03:59 uur, op het moment dat Io de Jupiterschijf weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Io de schijf van Jupiter betreedt (01:43 uur) en Io's schaduw de schijf van Jupiter verlaat (03:47 uur). Voor meer details, zie deze tabel.
16.45:  Mars staat 40' ten noorden van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). De dichtste nadering vindt bij ons plaats op een hoogte van 50°, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 30 juni rond 23:30 uur, of op 1 juli rond 23 uur. Het tweetal staat in het eerste geval boven de westnoordwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 7°, op een onderlinge afstand van 48'. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 11° in het westen, zo'n 41' van elkaar vandaan. De helderheid van Mars is nu +1,8m. In de figuur hiernaast zijn Mars en Saturnus aangegeven voor 30 juni en 1 juli.
19.54:  Mercurius bereikt zijn grootste westelijke elongatie en is ochtendster. De hoekafstand van Mercurius tot de Zon bedraagt 21°47'. De planeet staat ten westen van de Zon en komt dus voor de Zon op. De planeet heeft nu magnitude +0,6, is voor 35% verlicht en heeft een schijnbare diameter van 8,0". Mercurius komt 01:06 uur voor de Zon op (om 04:17 uur). Aan het begin van de burgerlijke schemering, rond 04:35 uur, staat Mercurius 2° boven de horizon, in het oostnoordoosten. We hebben hier dus niet met een extreem gunstige verschijning te maken. Het beste moment om de kleine planeet op te zien is op 10 en 11 juli. Mercurius komt dan 1:20 uur voor de Zon op en staat bij het begin van de schemering 3,6° boven de horizon. Zie ook de horizonkaart voor deze ochtendverschijning. De grootte van het stipje op de kaart is een maat voor de helderheid. Na de grootste elongatie is Mercurius dus helderder dan ervoor. Om Mercurius waar te nemen kan het gebruik van een verrekijker van pas komen.
23.27:  De Maan is in het perigeum van zijn baan, op een afstand van 359513 km van de Aarde. De Maan lijkt nu dus groot: 33'14,3".

wo 2 juli
00.21:  Vannacht is een bedekking van Jupiters maan Europa in zijn geheel waar te nemen. De bedekking begint op het moment dat Europa in Jupiters schaduw verdwijnt, en eindigt om 03:30 uur, op het moment dat Europa van achter Jupiter weer verschijnt. Voor meer details, zie deze tabel. Tussen 0:21 en 1:10 uur zijn van de Galileïsche manen van Jupiter alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.
23.51:  In de nacht van 2 op 3 juli is een overgang van Jupiters maan Callisto bijna in zijn geheel te zien. Het verschijnsel begint wanneer Callisto de schijf van Jupiter betreedt, en eindigt om 03:28 uur, wanneer Callisto de Jupiterschijf weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Callisto's schaduw de schijf van Jupiter verlaat (01:54 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

do 3 juli
04.19:  Het is Nieuwe Maan. De Maan staat vanaf de Aarde gezien in de richting van de Zon, en dus is de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd. Zie ook de maandelijkse maanfasekalender. De Maan beweegt 2,3° ten noorden langs de Zon.
16.49:  De Maan staat 1,1° ten noordoosten van Venus (-3,4m). Slechts een halve dag na Nieuwe Maan is hiervan helaas niet veel te zien.

vr 4 juli
09.50:  De Aarde is in het aphelium van haar baan. De afstand tot de Zon is nu dus groot en bedraagt 1,017AE, ofwel 152,104 miljoen km. De Zon lijkt nu, vanaf de Aarde gezien, dus kleiner dan gemiddeld, en hierdoor ontvangt de Aarde door de grotere afstand bijna 3,5% minder licht en warmte van de Zon. Hierdoor zijn de zomers op het noordelijk halfrond dan ook meetbaar koeler dan die op het zuidelijk halfrond. De Aarde staat dan ook circa 5 miljoen km verder van de Zon dan bij het perihelium, in januari.

zo 6 juli
00.26:  Jupiters satelliet Io staat 6,9" ten noorden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
11.21:  De Maan staat 1,9° ten zuidwesten van Regulus, de helderste ster van het sterrenbeeld Leeuw (+1,4m). De dichtste nadering gebeurt in onze streken op 14° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 5 juli rond 23 uur, of op 6 juli rond 23 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 6° boven de westnoordwestelijke horizon, op een afstand van 8,5° van elkaar. In het tweede geval staan de twee hemellichamen in het westen, op zo'n 7° boven de horizon, zo'n 6,1° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 14% verlicht.
16.24:  De Maan staat 2,9° ten zuidwesten van Mars (+1,9m). De dichtste nadering vindt in de Lage Landen plaats op 48° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar rond 22:30 uur. De twee objecten staan dan boven de westelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 12°, op een onderlinge afstand van 4,0°. De Zon staat slechts 4° onder de horizon. De Maan is voor 18% verlicht. Ook Saturnus is in de buurt (zie hieronder).
21.03:  De Maan staat 4,0° ten zuidwesten van Saturnus (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt in onze streken op 26° hoogte, maar bij daglicht. Ook deze samenstand is met veel moeite te zien rond 22:30 uur (zie hierboven).

di 8 juli
22.47:  Tussen 22:47 en 0:37 uur (09/07) nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto.

wo 9 juli
00.37:  Vannacht is een bedekking van de Galileïsche maan Io in zijn geheel waar te nemen. De bedekking begint op het moment dat Io in Jupiters schaduw verdwijnt, en duurt tot 02:54 uur, wanneer Io van achter Jupiter weer verschijnt. Voor meer details, zie deze tabel.
09.39:  Jupiter is in oppositie. De planeet staat nu tegenover de Zon aan de hemel, is daardoor de hele nacht zichtbaar en staat bovendien relatief dicht bij de Aarde. Dat laatste zorgt ervoor dat de planeet zowel groot als helder aan de hemel staat. Dit is dus een ideaal moment om Jupiter waar te nemen. Jupiter is met het blote oog als een opvallend heldere ster aan de hemel zichtbaar. Al met een verrekijker zijn de vier grote Galileïsche manen te zien, en met een telescoop kan de bandenstructuur van de reuzenplaneet worden waargenomen. Jupiter staat in het sterrenbeeld Boogschutter. De planeet heeft een helderheid van -2,3m en zijn schijnbare diameter meet 47,4". De planeet staat rond 01:46 uur in het zuiden, op een hoogte van slechts 15° boven de horizon, voor een waarnemer in Utrecht.

do 10 juli
06.35:  De Maan is in de fase van Eerste Kwartier. De rechterhelft van de Maan is nu verlicht en de Maan is met name 's avonds goed zichtbaar.
15.12:  De Maan staat 3,2° ten zuidwesten van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt bij ons op 3° hoogte, maar bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 23 uur. De twee objecten staan dan boven de zuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 13°, op een onderlinge afstand van 4,5°. De Maan is voor 57% verlicht.
19.32:  Mars staat 38' ten zuidwesten van Saturnus (+1,0m). De dichtste nadering vindt in de Lage Landen plaats op een hoogte van 38°, maar bij daglicht. De samenstand is te zien op 9 of 10 juli rond 23 uur. De twee objecten staan beide avonden in het westen, circa 8° boven de horizon, in het eerste geval 46' en in het tweede geval 39' van elkaar verwijderd. De posities van de planeten staan voor beide avonden ingetekend op het kaartje hiernaast. Mars heeft op dit moment een helderheid van +1,9m en is daarmee meer dan de helft zwakker dan Saturnus.

vr 11 juli
01.06:  De Galileïsche maan Europa staat 16,9" ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

za 12 juli
00.27:  Venus staat in het perihelium. De afstand van de planeet tot de Zon is op dit moment kleiner dan gemiddeld: 0,718AE, of zo'n 107,477 miljoen km. Een waarnemer op Venus ziet de schijnbare diameter van de Zon ongeveer 1,4 maal zo groot als een waarnemer op Aarde, en de planeet ontvangt circa 2,0 maal meer licht en warmte van de Zon dan de Aarde.
22.43:  Van 22:43 tot 4:48 uur (13 juli) staan alle Galileïsche manen ten oosten van Jupiter. Van binnen naar buiten: Europa, Io, Ganymedes en Callisto.

zo 13 juli
00.45:  De Galileïsche maan Ganymedes staat 12,8" ten noorden van Callisto. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
02.34:  De Galileïsche maan Io staat 7,1" ten noorden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
22.48:  De ster 4 Scorpii, een ster van magnitude +5,6, wordt bedekt door de Maan. Alleen het einde van de bedekking is zichtbaar vanuit Utrecht: om 22:48 komt de ster tevoorschijn van achter de verlichte maanrand, op een hoogte van 11° (zie de figuur hieronder). De Maan is voor 82% verlicht. Voor meer informatie over deze bedekking, voor een aantal waarneemlocaties in Nederland en België, zie deze tabel.

ma 14 juli
06.14:  De Maan is in het apogeum van zijn baan, op een afstand van 405452 km van de Aarde. De Maan lijkt nu dus klein: 29'28,3".
13.02:  De Maan staat 41' ten zuiden van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen (+1,0m). De dichtste nadering gebeurt voor een waarnemer in onze streken onder de horizon en bij daglicht. De samenstand is te zien rond 0:30 uur, of op 14 juli rond 23 uur. De twee objecten staan in het eerste geval zo'n 7° boven de zuidzuidwestelijke horizon, 6,8° van elkaar verwijderd. In het tweede geval staan de twee hemellichamen in het zuiden, op zo'n 11° boven de horizon, 4,7° van elkaar verwijderd. De Maan is voor ongeveer 86% verlicht.

di 15 juli
17.31:  De planetoïde 17 Thetis is in oppositie. Het kleine planeetje bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter, heeft nu een helderheid van slechts +9,9m en kan dus alleen met een behoorlijke telescoop worden waargenomen. Voor een waarnemer in Utrecht staat Thetis rond 01:46 uur in het zuiden, op circa 19° boven de horizon. De kaart (zie hiernaast) toont de positie van de planetoïde en sterren tot een helderheid van +10,5m. De positie van Jupiter op dat kaartje geldt voor vandaag.

wo 16 juli
23.37:  In de nacht van 16 op 17 juli is een overgang van Jupiters maan Io volledig te zien. De overgang begint op het moment dat Io de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 02:05 uur, wanneer Io's schaduw de schijf van Jupiter weer verlaat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Io's schaduw de Jupiterschijf betreedt (23:48 uur) en Io de Jupiterschijf verlaat (01:53 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

do 17 juli
03.15:  De Maan bedekt φ Sagittarii, een ster met een helderheid van +3,2m. Vanuit Utrecht is alleen het begin van de bedekking zichtbaar: de ster verdwijnt om 03:15 achter de dunne onverlichte maanrand, 4° boven de horizon. De Maan is voor 98% verlicht. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in deze tabel.
14.40:  De Maan staat 3,0° ten zuiden van Jupiter (-2,3m). De dichtste nadering vindt bij ons onder de horizon plaats en bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 3 uur, of op 17 juli rond 23 uur. Het tweetal staat in het eerste geval boven de zuidzuidwestelijke horizon, op een hoogte van ongeveer 8°, 7,6° van elkaar vandaan. In het tweede geval staan de twee hemellichamen boven de zuidzuidoostelijke horizon, op een hoogte van circa 8°, zo'n 5,3° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 99% verlicht.
23.16:  De Galileïsche maan Io staat 10,0" ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
23.35:  In de nacht van 17 op 18 juli is een overgang van de Galileïsche maan Europa in zijn geheel waar te nemen. Het verschijnsel begint op het moment dat Europa de schijf van Jupiter betreedt, en eindigt om 02:45 uur, op het moment dat Europa's schaduw de schijf van Jupiter weer verlaat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Europa's schaduw de Jupiterschijf betreedt (00:01 uur) en Europa de Jupiterschijf verlaat (02:19 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

vr 18 juli
01.40:  De Maan bedekt de sterren 51 en 52 Sagittarii, een ster met helderheden van +5,6m respectievelijk +4,6m. Om 01:40 uur verdwijnt 51 Sgr achter de 'onverlichte' rand van de Maan, om om 02:50 weer tevoorschijn te komen, nu aan de 'verlichte' maanrand. 52 Sge verdwijnt tussen 1:51 en 3:05. De Maan staat bij het begin van de bedekkingen 13° boven de horizon, bij het einde is dat 11°, voor een waarnemer in Utrecht. De Maan is voor 100% verlicht en dat maakt het waarnemen natuurlijk erg lastig. De details van de bedekking voor een aantal plaatsen in Nederland en België zijn te vinden in de tabellen 51 Sge en 52 Sge.
03.47:  De Galileïsche maan Europa staat 16,9" ten noorden van Ganymedes. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
09.59:  Het is Volle Maan. De Maan staat tegenover de Zon aan de hemel, en dus zien we de Maan vrijwel de hele nacht, en is de verlichte kant van de Maan naar de Aarde gekeerd.

ma 21 juli
18.35:  Mercurius is in het perihelium van zijn baan. De afstand tot de Zon is nu dus klein en bedraagt 0,307AE, ofwel 46,001 miljoen km. Een waarnemer op Mercurius ziet de schijnbare diameter van de Zon ongeveer 3,3 maal zo groot als een waarnemer op Aarde, en de planeet ontvangt circa 10,9 maal meer licht en warmte van de Zon dan de Aarde.

di 22 juli
22.29:  Van 22:29 tot 4:06 uur (23 juli) nemen we alle grote Jupitermanen ten westen van de planeetschijf waar. In toenemende afstand van de planeet staan Io, Europa, Ganymedes en Callisto.

do 24 juli
01.22:  Vannacht is een overgang van Jupiters maan Io in zijn geheel te zien. De overgang begint wanneer Io de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 04:00 uur, wanneer Io's schaduw de schijf van Jupiter weer verlaat. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Io's schaduw de Jupiterschijf betreedt (01:43 uur) en Io de Jupiterschijf verlaat (03:38 uur). Voor meer details, zie deze tabel. Aan het einde van de dag verdwijnt Io juist achter Jupiter.
22.32:  In de nacht van 24 op 25 juli is een bedekking van Jupiters maan Io volledig te zien. De bedekking begint wanneer Io achter Jupiter verdwijnt, en eindigt om 01:10 uur, op het moment dat Io uit Jupiters schaduw weer verschijnt. Voor meer details, zie deze tabel.

vr 25 juli
01.13:  Jupiters satelliet Io staat 9,9" ten zuiden van Europa. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.
20.42:  De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linkerhelft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral laat in de nacht te zien. Zie ook: Hoe ontstaan de fasen van de Maan? in de veelgestelde vragen.

zo 27 juli
Vandaag bereikt de meteorenzwerm alfa-Capricorniden zijn maximum. De zwerm staat rond 02:00 in het hoogste punt, 28° boven de horizon. Onder ideale omstandigheden zijn er zo'n 5 meteoren per uur te verwachten. De meteoren zijn traag, helder oranje en hebben lange sporen. Rond 05:15 gaat het schemeren en om 05:54 komt de Zon op. De Maan komt om 00:13 op en is voor ongeveer 35% verlicht.
Vandaag bereikt de meteorenzwerm delta-Aquariden eveneens zijn maximum. De zwerm staat rond 03:30 in het hoogste punt, 23° boven de horizon. Onder ideale omstandigheden zijn er zo'n 8 meteoren per uur te verwachten. De meteoren hebben lange sporen, zijn traag en helder. Rond 05:15 gaat het schemeren en om 05:54 komt de Zon op. De Maan komt om 00:13 op en is voor ongeveer 35% verlicht.
18.51:  De Maan bedekt de Pleiaden, in het sterrenbeeld Stier. De bedekking gebeurt bij ons 8° onder de horizon en bij daglicht. Bekijk de samenstand rond 5 uur, of op 28 juli rond 2 uur. Het tweetal staat in het eerste geval in het oosten, op een hoogte van ongeveer 38°, op een afstand van 7,4° van elkaar. In het tweede geval staan de twee hemellichamen op een hoogte van ongeveer 9° in het oostnoordoosten, zo'n 5,3° van elkaar vandaan. De Maan is voor ongeveer 31% verlicht.
22.58:  In de nacht van 27 op 28 juli is een bedekking van de Galileïsche maan Callisto bijna in zijn geheel waar te nemen. De bedekking begint wanneer Callisto achter Jupiter verdwijnt, en duurt tot 03:12 uur, op het moment dat Callisto in Jupiters schaduw verdwijnt. Tussen beide gebeurtenissen in is te zien hoe Callisto van achter Jupiter verschijnt (02:35 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

ma 28 juli
22.44:  In de nacht van 28 op 29 juli is een overgang van Jupiters maan Ganymedes bijna in zijn geheel waar te nemen. Het verschijnsel begint wanneer Ganymedes de schijf van Jupiter betreedt, en duurt tot 01:57 uur, wanneer Ganymedes de Jupiterschijf weer verlaat. In de tussentijd is waar te nemen hoe Ganymedes' schaduw de Jupiterschijf betreedt (00:40 uur). Voor meer details, zie deze tabel.

di 29 juli
22.04:  Mercurius is in bovenconjunctie en beweegt achter de Zon langs. De binnenplaneet is nu onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. Voor de conjunctie bevond Mercurius zich aan de ochtendhemel, erna staat de planeet aan de avondhemel. Mercurius beweegt 1,7° ten noorden langs de Zon.

wo 30 juli
01.23:  De Maan is in het perigeum van zijn baan, op een afstand van 363883 km van de Aarde. De Maan lijkt nu dus groot: 32'50,3".

do 31 juli
08.14:  De Maan staat 4,9° ten zuiden van Pollux, de helderste ster van het sterrenbeeld Tweelingen (+1,1m). De dichtste nadering vindt in de Lage Landen plaats op 33° hoogte, maar bij daglicht. De samenstand is met veel moeite te zien rond 5:30 uur. De twee objecten staan dan in het oostnoordoosten, circa 10° boven de horizon, 5,2° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 17° onder de horizon. De Maan is voor 2% verlicht.

De astrokalender voor augustus
De astrokalender voor 2008