Terug   -   De sterrenhemel voor Nederland en België


Jaarlijkse meteoorzwermen



Klik direct door naar de tabel met meteoorzwermen.

Uitleg

Heldere meteoren Meteoren zijn de lichtende sporen die zo nu en dan in een flits aan de sterrenhemel verschijnen. In de volksmond worden ze wel vallende sterren genoemd. De flitsen hebben echter niets met sterren te maken, die vaak duizenden lichtjaren ver weg staan. Het zijn atmosferische verschijnselen die zich 80 tot 120 km boven ons hoofd afspelen. De werkelijke aard van meteoren is dat het kleine stukjes steen en stof zijn, vaak niet groter dan een kiezelsteen, die toevallig in de aardatmosfeer terecht komen. Dit gebeurt met zo'n grote snelheid, dat de stenen verhitten door wrijving en uiteindelijk 'verdampen'. Dit is wat men ziet; een oplichtend spoortje aan de hemel. Heldere meteoren (helderder dan de planeet Venus) worden ook wel vuurbollen genoemd. 

Wanneer men goed oplet, blijkt dat meteoren niet gladjes uitgesmeerd over het jaar voorkomen, maar in kleinere en grotere zwermen, die ieder jaar rond dezelfde datum terugkomen. Bovendien lijken de meteoren in zo'n zwerm allemaal uit hetzelfde punt aan de hemel te komen. Dit komt doordat de stenen en stofdeeltjes die uiteindelijk de meteoren gaan vormen, de zogenoemde meteoroïden, in wolken voorkomen, waar de Aarde in haar jaarlijkse gang om de Zon doorheen beweegt. Wanneer men voor in een trein zit, ziet men de rails en bovenleiding uit een punt in de verte komen. Dichterbij bewegen al deze evenwijdige lijnen uit elkaar om aan alle kanten aan de reiziger voorbij te trekken. Op die manier beweegt de Aarde zich met enorme snelheid (17.000 km/uur) door zo'n wolk stenen en stofjes. Ook die lijken dus uit een punt te komen, en naar alle kanten te bewegen. Het punt waaruit deze meteoren komen heet de radiant van de zwerm. Een meteorenzwerm wordt vernoemd naar het sterrenbeeld waarin de radiant ligt. Zo heet de bekendste meteorenzwerm, waarvan de radiant in het sterrenbeeld Perseus ligt, de Perseïden. 
Het feit dat de beweging van de Aarde rond de Zon de meteorenzwerm veroorzaakt betekent ook dat het aantal meteoren in theorie maximaal is rond zonsopkomst.  Dan beweegt voor de lokale waarnemer de Aarde namelijk in de richting van het zuiden in haar beweging rond de Zon.  De radiant staat dan dus in het zuiden en in z'n hoogste positie aan de hemel.  In de praktijk is het natuurlijk beter voor de ochtendschemering te gaan waarnemen.  Ook moet rekening gehouden worden met de Maan, die een belangrijke bron van storing kan zijn.
 

Hieronder staat een tabel met de belangrijkste meteorenzwermen, met de datum van het maximum, de naam van de zwerm, het ZHR (zie hieronder) en de coördinaten van de radiant (in rechte klimming en declinatie), en de voornaamste kenmerken van de meteoren. 

ZHR staat voor 'Zenithal Hourly Rate', oftewel aantal meteoren per uur in het meest ideale geval. Meest ideaal wil zeggen: de radiant ligt in het zenit, het is Nieuwe Maan en uiteraard kraakhelder (en nacht). 


 

Tabel: de belangrijkste jaarlijks terugkerende meteoorzwermen

Datum Naam ZHR RA Dec Kenmerken
3 januari Boötiden 80 15h28m 50°  Lange sporen, zwak blauw
3 april Virginiden 5 14h04m -9°  Traag, soms vuurbollen
22 april Lyriden 12 18h08m 32°  Snel, helder
4 mei eta-Aquariden 30 22h20m -1° Snel, nalichtende sporen
27 juli alfa-Capricorniden 5 20h36m -10°  Traag, helder oranje, lange sporen
27 juli delta-Aquariden 8 22h10m -15°  Lange sporen, traag, helder
11 augustus Perseïden 75 3h04m 58°  Snel, nalichtende sporen, helder
18 augustus Cygniden 5 21h00m 48°  Traag, korte sporen, vaak exploderend
12 september Pisciden 5 0h24m 0°  Traag, lange sporen
21 oktober Orioniden 25 6h24m 15°  Snel, nalichtende sporen
6 november Tauriden 8 3h44m 14°  Traag, helder oranje, soms vuurbollen
17 november Leoniden 30 10h08m 22°  Snel, 'regens' in 1799, 1833, 1866, 1966, 1999
14 december Geminiden 100 7h28m 32°  Snel, korte sporen, vaak helder
23 december Ursiden 11 14h28m 78°  -
Bron: Wikipedia


Terug   -   De sterrenhemel voor Nederland en België